Proactief zijn VS Reactief: Tips voor een proactieve houding (voorbeelden)!

Proactief gedrag, wat betekent dat eigenlijk? Hoe kun je proactief handelen? In dit artikel vind je tips en voorbeelden van een proactieve houding. Lees verder om alle eigenschappen van proactieve mensen te leren…

Eigenschappen van proactieve mensen

Mensen met een proactieve houding…

  • Zijn verantwoordelijk voor hun acties, en niet afhankelijk van hun omgeving. Ze doen alles vanuit zichzelf en laten zich niet van slag brengen door slechte invloeden of slechte resultaten uit het verleden. Keuzes zorgen voor succes, niet omstandigheden. Proactieve mensen doen uitspraken die beginnen met “Ik doe… Ik wil…”. Ze zijn gewoon gelukkig en ze kunnen een oprechte lach op hun gezicht hebben, ondanks het weer.
  • Ze zeggen niet: “Ik zou moeten…”, maar: “Ik wil…”. Proactieve mensen focussen zich op de cirkel van invloed in plaats van de cirkel van concern. Beide kunnen groeien ten koste van de andere. Het ligt er maar net aan waar je jezelf op focust. Jezelf op de cirkel van invloed focussen kan ook inhouden dat je soms dingen moet accepteren waar niks aan gedaan kan worden.
  • Niet: ik wil de beste zijn. Maar: ik wil mijn potentieel benutten.Als proactieve mensen na het maken van een fout weer een soortgelijke situatie krijgen, zouden ze het anders doen. Dat noemen we fouten maken en ervan leren. Fouten zitten in de cirkel van concern. De oplossing is erkennen van de fout, hem corrigeren en ervan leren. Dat leidt tot succes! Als je reactief bent en dat dus niet doet, blijft het een enorme fout waar je niks aan kunt doen.
  • Proactieve mensen weten dit: gevoelens zitten niet in anderen/de omgeving maar in jou. Jij bent de bron van al je emoties. Jij bent degene die ze creëert. Jij bent er verantwoordelijk voor. Je hoeft op niks en niemand te wachten. Zijn er obstakels, zoals een voorbijrazende trein bij het leslokaal? Maak er een feest van! “Iedere keer dat we vanaf nu die trein voorbij horen denderen gaan we het vieren en ik vraag me af hoe goed we ons dan kunnen voelen.” Zijn het alsnog negatieve gevoelens? Dissocieer je er van. Ik ben niet {bijvoorbeeld geïrriteerd}. Het is er en ik accepteer het.
  • Houden van onbekende situaties en nemen graag risico’s.
  • Als iets niet werkt, testen ze wat anders en veranderen ze wat ze doen. Dit is het TOTE-principe.
  • Staan aan de oorzaak-kant. Daar gaan we in een van de volgende paragrafen dieper op in.

Eigenschappen van reactieve mensen

Mensen met een reactieve houding…

  • Doen uitspraken zoals: hij maakt me zo boos. Ik heb te weinig tijd. Ik kan het niet doen. Als mijn vrouw maar wat geduldiger was…
  • Spreekt over willen: ‘Ik wil…’
  • Staan aan de gevolg-kant.

Waarom heeft hij jou beledigd? Omdat je hem jou laat beledigen.

Een proactief persoon staat aan de oorzaak-kant – Sta je aan de Oorzaak-kant (proactief) of de gevolg-kant (reactief)?

proactief gedrag

Ook kun je proactief zien als de oorzaak-kant en reactief zien als de gevolg-kant. Hoe sta je aan de oorzaak kant? Hier vind je een aantal tips:

  • Door niet te reageren! De persoon die het minst reageert, is de winnende persoon. Heeft een ander persoon de macht over wat jij voelt, heeft de ander de macht over of je blij of boos bent.
  • Een andere manier om aan de oorzaak-kant te staan, is door onverschillig te zijn voor hoe de ander reageert.
  • Ontwikkel je flexibiliteit om steeds weer nieuwe opties te creëren of door te weten dat je die opties altijd hebt.
  • Zit niet over een probleem in: los het op.
  • Als wat je doet niet werkt, probeer dan wat anders.
  • Neem verantwoordelijkheid voor je leven. Stap uit de slachtoffer-rol.
  • Wees nog wel responsief! Reactief is namelijk niet hetzelfde als responsief. Responsief zijn is goed. Reactief zijn niet. Handel en antwoord bijvoorbeeld wél positief op positieve dingen (bijvoorbeeld wanneer een vrouw laat blijken dat ze je leuk vindt), maar niet reactief/afhankelijk, en reageer ook niet reactief op negatieve dingen.
  • Dus in plaats van te reageren, wat doe je dan wel? Heb een sterke intentie: sta aan de oorzaak-kant! Laat dit blijken uit alles wat je doet, zelfs via je tonaliteit. Stel dat je ‘Hey!’ zegt. Zeg het niet reactief (wankel, zacht en trillend), maar zeker! Dat hoeft niet altijd te betekenen dat je het met een harde stem zegt. Het kan ook met een zachte stem, maar dan met diezelfde power van een persoon die aan de oorzaak-kant staat.
  • Je staat ook aan de oorzaak-kant door er het beste van te maken. Zit je acht uur lang vast op de snelweg door een blokkade van een vrachtwagen? Ga dan picknicken op de snelweg. Wie kan dat nou zeggen! Omdenk-vaardigheden komen hier trouwens ook goed van pas.
  • Lateraal chuncken is ook een manier om proactief tot een oplossing te komen. Hoe je dat doet, lees je in het omdenken-artikel.
  • Iemand die aan de gevolg-kant staat, zou zeggen: ‘Dit gaan ze me niet meer aandoen.’ Iemand die aan de oorzaak-kant staat, zou zeggen: ‘Dit laat ik me niet meer aandoen.’
  • Een proactief persoon zou gewoon communiceren met mensen om tot meer informatie te komen of om een situatie in zijn/haar voordeel om te zetten. Zit je bijvoorbeeld in een restaurant maar heb je al vrij snel daarna een afspraak, vraag dan gerust om voorrang aan de ober! ‘Zou het sneller of met voorrang kunnen komen? Want wij moeten eerder weg.’

Helaas kunnen we andere mensen niet veranderen (ik heb het geprobeerd…) maar we kunnen wel onze eigen gemoedstoestanden veranderen.

Een proactief persoon heeft veel flexibiliteit

Flexibiliteit is een van de eigenschappen met het grootste aandeel in de effectiviteit van een coach, een leider of een ander persoon die iets voor elkaar wil krijgen met mensen. Wat maakt dit tot een onmisbare eigenschap om te hebben?

De soepele varens overleven de windstorm,
terwijl de machtige eikenboom breekt.

It cant hurt you if you accept it.
Accepteer bijvoorbeeld een koude douche, of woede.

Flexibiliteit-type 1: naar de status quo

In NLP wordt flexibiliteit vooral gezien als het tijdelijk volledig loslaten van je eigen ideeën en plannen zodat je een stukje in de belevingswereld van andere mensen stapt. Daarmee toon je betrokkenheid en respect, wat beloond zal worden. Vaak moet je inderdaad je ego loslaten en jezelf aanpassen aan het systeem om zo mensen met je mee te krijgen of om geen problemen te veroorzaken voor jezelf. Bovendien is het ook een eenvoudige manier om dingen te bereiken, want het is makkelijker om jezelf aan te passen dan om andere mensen aan te passen.

Controle < Keuze

Laten we als voorbeeld een student in het schoolsysteem nemen: daarbij is het zaak om precies te doen wat gevraagd wordt omdat hij anders de kans loopt geen diploma te behalen, hoe goed hij zijn eigen ideeën en alternatieven ook vindt. In dat geval ben je flexibel bezig om je resultaat, het halen van een diploma, te bereiken.

Ook binnen het ‘culturele systeem’ is het goed om je aan de etiquette en gebruiken van het systeem te houden. Daarmee pas je jezelf aan zodat je problemen voorkomt en beter met mensen kunt communiceren zonder dat andere mensen raar over je gaan denken.

Flexibiliteit-type 2: naar oplossingen

In andere gevallen getuigt het juist van positieve flexibiliteit om tegen het systeem in te gaan. Out of the Box oplossingen kunnen dan tot stand komen. Je kunt dan bijvoorbeeld patronen doorbreken om psychologische en praktische problemen op te lossen.

  • Voorbeeld: Een groep van 80 man wil van Eindhoven naar Keulen. Je kunt met de auto gaan maar er is ook een bus geregeld voor de hele groep. Als je in dit geval out of the box denkt kun je verder kijken dan de twee gegeven opties en zo kun je er misschien voor kiezen om van Eindhoven Airport naar Frankfurt per vliegtuig te gaan. Dan ben je er bovendien sneller.
  • Misschien werkt deze analogie om vaker aan flexibiliteit herinnerd te worden: “Is het glas half leeg of half vol?” “Waar is de kraan?”

Soms kan er een systeem ontstaan omdat simpelweg iedereen hetzelfde doet. Bij sociale conditionering vertoont een heel land een bepaald gedrag. In sommige gevallen moet je dan juist niet doen wat er van je verwacht wordt, maar juist extra je best doen of het patroon doorbreken en een andere route kiezen.

  • Voorbeeld: het is in Nederland normaal dat een 18-jarige één studie kiest, een bijbaantje neemt en de rest van de tijd op het terras niks doet en zo nu en dan op dumpert.nl kijkt.
    In dit geval kan het juist bronvol zijn om standvastig in je eigen koers te zijn, en dus niet mee te gaan met wat ‘normaal’ is. Misschien wil je twee studies tegelijk doen, buiten het oppervlakkige leven ook iets met spiritualiteit doen, leren piano spelen of ondernemen.

Jij bent de enige die jouw realiteit creëert.

Beide vormen van flexibiliteit zijn belangrijk voor een proactief persoon

Een proactief persoon maakt grondig gebruik van beide soorten flexibiliteit. De eerste vorm gaat altijd eerst, zodat je draagvlak en momentum creëert. Vervolgens kan je flexibel zijn in het vinden van nieuwe onbekende oplossingen, zonder weerstand! Je kunt prima beginnen met volgen door bijvoorbeeld lichamelijk en vocaal te spiegelen, maar daarna moet je absoluut ook leiden!

Dit was het artikel over het ontwikkelen van een proactieve houding, wat een van de metaprogramma’s is.

Tot slot hebben we nog gratis bronnen voor je:

Gerelateerde artikelen: ook interessant?

Stel hier je vraag over dit artikel of geef een tip of compliment. En... sharing is caring!