11 Beste Reflectiemethoden [Reflectievragen en Werkvormen]

Zoek je naar reflectiemethoden? In dit artikel vind je er een heleboel! Zo vind je een reflectiemethode aan de hand van een vragenlijst. Verderop in dit artikel vind je andere unieke methoden en oefeningen waardoor je kunt leren reflecteren.

Waarom reflecteer je?

Aan het einde van iedere activiteit hoort reflectie. Je brengt meer kwaliteit naar je meetings, oefeningen, taken en persoonlijke ontwikkeling als je achteraf reflecteert. Deze daad op zichzelf is al erg helpend, én het gegeven dat je niet tijdens maar na de activiteit nabespreekt, helpt je om tijdens je bezigheid meer in het hier-en-nu te zijn en zo nóg meer kwaliteit naar je taken te brengen. In dit artikel leer je te reflecteren.

Wanneer reflecteer je?

Het liefst reflecteer je na iedere taak, meeting of oefening, zodat je steeds weer blijft groeien. Naast dat je op individuele oefeningen reflecteert, doe je dat ook voor een hele bijeenkomst. Tot slot reflecteer je nadat je huiswerk hebt opgegeven. Dan is het belangrijk dat, wanneer de groep weer samenkomt, er een reflectie volgt op het huiswerk. Laten we nu verder gaan met alle methoden voor reflectie…

Methode 1 – Beantwoord de volgende vragen voor reflectie

Begin algemeen

  • Hoe ging het? Hoe vond je het?
  • Wissel ervaringen uit.

De intentie erbij pakken

  • Kijk terug naar de intentie die je aan het begin van de training hebt gezet. Welke verwachtingen had je en welke doelen had je gesteld?
  • Wat voor verschillen merk je op? Heb je bereikt wat je hoopte te bereiken? Reflectie op eigen vaardigheden: vergelijk jouw functioneren voorafgaand aan de training en aan het eind van de gehele training.
  • Waar ben je tegenaan gelopen tijdens de cursus?
  • wat is er gebeurd in de lessen? Wat wil je herinneren over je leerervaring, in de klas, met de andere deelnemers en in je leven als geheel?
  • Denk terug aan het moment waarop je besloot hieraan mee te doen, wat voor verwachtingen had je? Wat hoopte je? Wat neem je mee uit het programma, als je überhaupt iets mee hebt genomen? Welke offers heb je gemaakt? Wat waren de kosten voor jou? Welke obstakels ben je tegengekomen, als ze er überhaupt waren, en wat heb je over jezelf geleerd tijdens het omgaan met deze obstakels? In het geval je gemotiveerd bent door te gaan met het oefenen, hoe ga je dan door met oefenen wanneer dit programma voorbij is?

De obstakels ontdekken

  • Bij huiswerk: hoe goed was het gelukt om er tijd voor vrij te maken?
  • Wat vond ik nog moeilijk (uitdagend) uit de aangereikte lesstof?
  • Wat zijn problemen en obstakels die ik ben tegengekomen?
  • Wat vond ik juist makkelijk? Wat zorgde daarvoor?

Ontdekken hoe de obstakels overwonnen kunnen worden

  • Hoe ben ik daarmee omgegaan?
  • Welke technieken of vaardigheden wil ik nog meer oefenen?
  • Welke vragen heb je nog?

Het leerrendement ontdekken

  • Wat heb ik geleerd of waargenomen aan mezelf door het doen van de oefeningen? Wat heb ik ontdekt (over mijn eigen gedragspatronen)?
  • Welke veranderingen heb ik opgemerkt bij mezelf?
  • Wat schonk deze oefening mij?
  • Leerrendement: wat ben ik aan het leren, als ik überhaupt iets aan het leren ben?
  • Waar ben ik het meest trots op? En op welke kleinere, minder voor de hand liggende dingen ben je trots?
  • Wat heb ik bereikt dat mij verraste?
  • Welke stappen heb je richting je grotere doelen gesteld, wat je van jezelf mag erkennen?
  • Wat kan ik doen om deze successen te erkennen en vieren?
  • Generalisatie: wat ga ik toepassen in de praktijk? Hoe?

De betrokkenheid scherpstellen

  • Hoe betrokken ben ik bij het programma?
  • Als ik het tot nu toe moeilijk vond, ben ik dan bereid om mezelf opnieuw te committeren voor de tweede helft van de training? Dit is een uitnodiging om te oefenen en om ieder moment als een nieuw begin te zien, een verse kans om volledig betrokken te zijn, volledig levend.

Methode 2 – Affectieve reflectie

leren reflecteren

Laat iedereen zichzelf een cijfer geven over hoe hij zich voelt, plus een toelichting. Bijvoorbeeld: vredig, gelukkig , gefrustreerd, uitgelaten, bijzonder vrolijk, opgewonden, een beetje nerveus (dit kan ook op het begin, bij de aanwezigheidslijst).

Methode 3 – De 3-staps reflectie

Voor sommige dingen heb je enkel drie simpele stappen nodig. Dat geldt ook voor reflectie. Gebruik onderstaande drie reflectievragen:

  • Wat ging goed?
  • Wat is voor verbetering vatbaar?
  • Wat ga ik voortaan anders doen?

Methode 4 – Reflecteer door middel van de waarnemingspositie

Beschrijf de situatie vanuit:

  • De eerste positie (geassocieerd vanuit je eigen ervaring)
  • De tweede positie (geassocieerde vanuit de ervaring van andere mensen)
  • De derde positie (gedissocieerd vanuit een neutrale metapositie)

Methode 5 – Een vrije reflectiemethode

leren reflecteren en evalueren

Iedereen zit in een cirkel, en wanneer iemand wil, mag diegene een zin uitspreken waarin hij bijvoorbeeld zijn dankbaarheid uit, een reflectie geeft, zegt wat goed ging of zomaar iets zegt wat op zijn hart ligt. Men mag willekeurig, door elkaar aan de beurt komen. Dit kan eventueel ingeluid worden met een moment van stilte, meditatie en/of muziek.

Een eenvoudige, meer uitgeklede versie van deze methode is om iedereen één woord te laten noemen die de trainingsdag of het blok samenvat.

Methode 6 – Een andere leuke reflectiemethode: de hand

Ook is ‘De Hand’ een erg leuke reflectiemethode, waarbij iedere vinger symbool staat voor een reflectievraag.

Heb jij aanvullingen en andere goede reflectiemethoden? Laat ze weten in de reacties!

Methode 7 – Reflecteren aan de hand van opdrachten/presentaties

  • Opdracht: Zoek iets dat je kunt meenemen en aan de groep kunt laten zien of laten horen, dat voor jou een metafoor is voor wat de geleerde stof voor jou betekent.
  • Opdracht: Presenteer wat voor jou de rode draad is in jouw leerproces met betrekking tot de training die je gevolgd hebt. Geef toelichtende voorbeelden en betrek jouw leerervaringen bij het uitvoeren van alle opdrachten in de training.
  • Opdracht: Maak een stelling over de stof, zodat we daarover met zijn allen kunnen consulteren.
  • Opdracht: Jouw visie op twee uitgangspunten van de methodiek/lessen die je zojuist hebt geleerd.
  • Opdracht: Generaliseer naar de toekomst: hoe ga jij de stof van de training in je leven/beroep concreet gebruiken?

Methode 8 – Gebruik ook de reflectievragen bij het artikel over coaching-vragen

Kijk in het artikel over coachingsvragen bij het stukje: ‘Vragen wat de client heeft geleerd na een bepaald onderdeel (met een vooronderstelling)’

Droom Leef Geniet Aanbieding

Methode 9 – Stel tot slot een doel voor de volgende keer

De deelnemers kunnen op basis van hun reflectie een concreet doel stellen voor de volgende keer. Maak gebruik van het stappenplan voor het stellen van doelen.

Methode 10 – Een tussentijdse reflectie tijdens een trainingsperiode

  • Waar sta ik nu in relatie tot mijn geformuleerde doelstelling voor deze opleiding?
  • Wat is in essentie de feedback die ik toe nu toe heb ontvangen?
  • Hoe zou ik mijn doelstelling nu kunnen bijstellen of anders formuleren?
  • Doorloop de logische niveaus met betrekking tot jezelf op dit moment in de training.
  • Welke acties kan ik nu direct en concreet ondernemen, en wanneer kan ik daarmee beginnen?

Methode 11 – Evaluatie van de training zelf

  • Nodig iedereen uit om (schriftelijk en/of mondeling) zijn mening te geven over de training en de trainers.
  • Wat vonden jullie het minst goede deel van de sessie?
  • Wat vinden jullie het beste deel van de sessie?

Methode 12 – …? – Meer methoden staan in de boekentip ‘Leren Reflecteren’

Dat waren alle reflectiemethoden van dit artikel! Dit was een de meest complete verzamelingen reflectiemethoden die je maar op het internet kunt vinden. Wil je nog meer praktisch toepasbare reflectiemethoden leren? Schaf dan de praktische aanrader ‘Leren Reflecteren‘ (via Bol.com) aan.

Tot slot hebben we nog gratis bronnen voor je

Gerelateerde artikelen: ook interessant?

Bedankt voor het lezen. Reageer even hieronder en dan zal ik reageren. En... sharing is caring!