Een SMART-doel formuleren is erg populair en met een reden: het werkt! Lees in dit artikel hoe je dit het beste kunt doen. Alle stappen staan hieronder helder uitgelegd. Hierdoor kun je je doelen nóg beter vaststellen.

Compleet stappenplan voor SMART: Verwerk al deze eisen om een doel te formuleren

Nu is het tijd om alles SMART-elementen langs te gaan. Je vindt ze hieronder. Laten we beginnen met alle onderdelen van SMART:

S van SMART – Specifiek

  • Specifiek eindresultaat: welk resultaat wil je behalen? Wat is de winst, het resultaat? Voorbeelden zijn: 100.000 lezers per maand krijgen of 50.000 nettowinst maken door de verkoop van onze producten.
  • Het doel moet specifiek proces-georiënteerd zijn: dit is het doel dat je daadwerkelijk kunt gaan uitvoeren. Voorbeelden zijn: 250 artikelen schrijven en publiceren of 3 nieuwe producten creëren en verkoop-klaar in de shop hebben staan. ‘Beter slapen’ is geen proces-georiënteerd doel. ”Vanaf 20:30 kijk ik niet meer naar schermen’ is wel proces-georiënteerd.
  • Er zijn specifieke mijlpalen: wanneer heb je het 100e artikel gepubliceerd? Wanneer staat het eerste product in de shop? Ons brein is dol op progressie die zichtbaar is. Dit motiveert je nog sterker.
  • De specifieke context: Wie zijn erbij betrokken, waar gaat het gebeuren en wanneer gaat het gebeuren? Dus wat is de context? Deze vraag stel je omdat bepaald gedrag ongewenst kan zijn in sommige contexten en juist gewenst kan zijn in andere contexten. Deze vraag is een van de oplossingen als iemand incongruent is over zijn doel. Een voorbeeld van specifiek formuleren is, dat je je gewenste inkomen tot de euro nauwkeurig uitspreekt of opschrijft. Bijvoorbeeld: per 1 september 2017 verdien ik x bruto per maand.
  • S staat ook voor: hoe ga je je doel bereiken? Wat zijn de specifieke stappen? Wat ga je er allemaal voor doen om het te bereiken? Noteer alvast 3 concreet te nemen stappen (belangrijk voor de coach voor het geven van huiswerk). Dus: chunk down in kleinere tussendoelen/stappen en verbind ook deadlines aan die kleinere tussendoelen/stappen. Neem kleine stappen, maar denk groot! Wat zou je doen als je je niet om de consequenties zorgen hoefde te maken? Wat zijn de eerste stappen? Het is hierbij ook belangrijk dat er meerdere manieren zijn om het doel te bereiken.
  • Wat is de laatste stap? Deze kan je ook specifiek maken. Alles tussen de eerste en de laatste stap hoef je en kan je niet plannen. De rest gebeurt vanzelf. Het wordt je gegeven door het leven en door je improvisatie via je onderbewuste.
  • Hoe specifiek ga je evalueren of je je doel hebt bereikt? De manier die het meest aangeraden wordt, vind je in de volgende bullet.
  • Maak het ook concreet en zintuiglijk specifiek: wat moet je zien, horen, voelen, ruiken en/of proeven waardoor je weet dat het doel behaald is? Is je doel bijvoorbeeld om meer vrijheid te kunnen ervaren, licht dan ook toe wat vrijheid specifiek voor jou betekent. Als hulpmiddel hiervoor kun je het metamodel gebruiken. Wat bedoel je nu precies? Hoe ziet dat eruit? Wat doe je dan? Dit is ook een manier om te kunnen bewijzen dat het doel behaald is.

“Ik wil iets goeds doen voor de wereld. Ik wil andere mensen helpen. Ik wil een bijdrage leveren. Ik wil een onderneming starten…” Dat is allemaal niet specifiek, hoe leuk het ook en hoe goed het ook bedoeld is. Het zijn vage wensen – en geen concrete doelen – waardoor ze waarschijnlijk tot niets zullen leiden.

M van SMART – Meetbaar

  • Meetbaar: is het succes te meten en te controleren? Dit kan bijvoorbeeld met een spiegel of een weegschaal voor een afval-doel. Is je doel een gevoel, dan kun je het gevoel op een schaal van 1 tot 10 meten.
  • Wie kan dat nog meer checken?

Stel dat iemands doel is: “Ik wil mijn grenzen respecteren.” Het is vast leuk voor deze persoon om hiermee aan de slag te gaan, maar een professioneel geformuleerd doel is dit niet. Het is echter knap lastig om hier een SMART-doel over te maken, want ‘grenzen respecteren’ is überhaupt niet specifiek te maken, zoals dat wel kan bij het doel: ’50 verkoopgesprekken voeren’. Je moet voor ‘grenzen respecteren’ dus specifieke smart-subdoelen – oftewel mijlpalen – maken met concreet gedrag. Bijvoorbeeld: “Op alle zondagen staat mijn mobiel altijd uit.”

A van SMART – Acceptabel (ook ecologie & congruentie genoemd)

  • Acceptabel staat voor de ecologie-check: Wat voor effect heeft het behalen van jouw doel op andere mensen in je leven?
  • A staat ook voor alle gebieden van je leven: Wat voor effect heeft het behalen van jouw doel op andere gebieden en behoeften in je leven?
Hierna lezen:  De Wet Van Aantrekking (The Secret) Toepassen [62 Tips] [Overvloed]

Behandel je bovenstaande vragen niet, dan loop je kans dat er verborgen redenen zijn om het doel niet te behalen. Die verborgen redenen noemen we ziektewinst. Meer vragen voor dit onderdeel vind je in dit artikel over ziektewinst.

R van SMART – Realistisch

  • Realistisch: Dit is een paradoxaal punt. Maak het doel niet te realistisch maar juist uitdagend! Uitdagende doelen zijn vaak juist makkelijker dan realistische doelen. Het is eenzaam aan de top. 99% van de mensen in de wereld is overtuigd dat ze incapabel zijn om grootse dingen te bereiken, dus richten ze zich op middelmatigheid. Het is bijvoorbeeld makkelijker om 1.000.000,- op te halen dan 100.000,-. De adrenaline en het enthousiasme dat je van zo’n groot doel krijgt, zorgt ervoor dat je de barrières die je onderweg tegenkomt beter kunt tegengaan. Dat ontbreekt bij te realistische doelen. De kracht van doelen stellen is om juist niet-realistische doelen te stellen. Je bent beter dan je denkt.

T van SMART – Tijdsgebonden

  • Tijdsgebonden: wanneer is de concrete deadline? Op welk tijdstip, of op welke datum is dat precies?

Extra eisen en vragen om over het SMART-doel te reflecteren

smart doelen

Denk bij het formuleren van het doel ook aan de volgende eisen die het NLP Outcome Model toevoegt:

  • Stel een doel waar je echt enthousiast van wordt. Geen makkelijk doel. Geen ‘zesje’. Wat wil je écht? Laat je wildste dromen uitkomen. Richt daar jouw doel op. Anders ben je zomaar een doel aan het maken ‘omdat het moet’.
  • Is het positief geformuleerd? Niet concentreren op wat je niet wil maar op wat je wel wil, anders stuur je jezelf daar automatisch naartoe. Dus niet: ik wil niet roken, ik wil niet dik zijn. Maar wel: ik wil gezond zijn. Niet: ik ben geen dief. Wel: ik ben eerlijk.
  • Ligt het in je cirkel van invloed, dus in je eigen bereik? Bij het stellen van doelen is het belangrijk dat je zelf de volledige invloed hebt op de uitkomst. Hierdoor sta je aan de oorzaak-kant (proactief). Je zou een doel kunnen stellen dat je overmorgen de loterij gaat winnen, maar dit heb je zelf niet in de hand. Zorg er dus voor dat het bereiken van je doel enkel en alleen van jou afhangt. Een doel waar jij controle en invloed over hebt. Dat zijn bijvoorbeeld: “Ik wil goed voorbereid naar dat sollicitatiegesprek gaan.” “Ik ga gezonder leven door meer te bewegen en gezonder te eten.” Als je hulp van anderen nodig hebt, wat kunnen we dan veranderen zodat je dit doel wél volledig zelfstandig kunt behalen?
  • Waarom wil je het doel bereiken? Wat is de echte reden? Noem een lijst met redenen op volgorde van belangrijkheid. Wat zijn je waarden die daarmee te maken hebben, dus wat vind je belangrijk in {context} (waardes zijn sterk contextgebonden)? Waarom is dit doel zo belangrijk voor jou?
    Voor het maken van veranderingen is de waarom 80%. Veranderingen maken is dus geen kwestie van vaardigheden, maar een kwestie van motivatie, willen en gewoon doen. De volgende bullet heeft hier ook mee te maken: het doel achter het doel…
  • Als je de gewenste situatie zou bereiken, precies zoals je het wil, wat zou dat jou schenken? Wat zal dat voor je doen? Wat levert het je dan op? Wat zal er anders zijn? Wat is hier de impact van? Wat is dus het doel achter het doel? Welke fundamentele behoefte vervult het? Chunk omhoog.
  • Is het doel belangrijk of betekenisvol voor jou? Werk je aan dit persoonlijk ontwikkelingsdoel voor jezelf?
  • Wat geeft je de meeste voldoening door het behalen van het doel?
  • Hoe graag wil je het? Hoe serieus ben je hierover? Als je het doel nu direct kon hebben, zou je het dan nemen? Ben je bereid om op 100% te spelen? Ben je bereid om alles ervoor te doen om het doel te bereiken? Wat ben je niet bereid om te doen?
  • Congruentie: hoe komt het doel overeen met je waarden? Komt het overeen met je visie over het leven? Wat is je onderbuikgevoel, komt het overeen met wie je bent? Is het iets wat je voor je gevoel zou moeten doen, in plaats van iets wat je echt wil?
  • Zijn er meerdere manieren om het doel te bereiken? Heb je maar één keuze, dan ben je een robot. Heb je twee keuzes, dan heb je een dilemma. Heb je drie of meer manieren om iets te bereiken, dan heb je opties. Dan zal je het ook gaan bereiken. En als die drie opties wegvallen, creëren we gewoon weer nieuwe manieren. Zet niet al je geld op één paard op weg naar het doel. Anders ben je blind je de oneindig veel andere mogelijkheden die op je pad zouden kunnen komen richting je doel. Bovendien kan dat ene middel waar jij al je geld op hebt gezet, opeens een klap krijgen terwijl je er volledig afhankelijk van was.
  • Zorg voor een ondersteunende omgeving. Vertel aan zoveel mogelijk mensen dat je met je doel bezig bent, zodat ze je kunnen steunen en aanmoedigen. Ga het gesprek aan met mensen in je omgeving. Om hulp vragen is bovendien een eigenschap van succesvolle mensen!
  • Wat is de positieve intentie van het nog niet eerder behaald hebben van dit doel? Dus welke korte termijn-pijn heb je verbonden aan het werken aan het doel?
  • Future pace, oftewel ‘evidence procedure’: Hoe weet je straks dat je het doel hebt gehaald? Wat zie, hoor en voel je dan? (Doe dit in de eerste persoon/geassocieerd.)
    Het is nu {toekomstige datum}. Ik, {naam}, ben/heb succesvol het volgende doel bereikt: {het doel}.
    Ik zie…
    Ik voel…
    Ik hoor…
    Op dit punt kun je ook de TLT-techniek doen om het doel in je toekomst te installeren. Deze techniek staat onderaan het artikel over het coach-model.
    Als je het doel nóg een extra boost wil geven, schrijf dan in detail op 10 pagina’s op hoe een dag eruitziet {over 5 jaar} wanneer je doel is bereikt.
  • Zet je handtekening onder je doel.
  • Maak het doel dagelijks zichtbaar. Lijst het doel in, of nog beter, maak een moodboard van je doel! Plaats het op drie plekken in je huis waar je het dagelijks zult zien hangen… Of niet! Je kunt er ook voor kiezen om je doelen te noteren, om ze vervolgens ergens weg te bergen. Hierdoor blijft het doel in je onderbewuste leven, en zal het leven je de kansen bieden om het doel te halen, zonder dat je je er bewust weerstand tegen kunt bieden.
  • Het belangrijkste: executie. Plan iedere avond de handelingen in voor de volgende dag die jou richting je doel bewegen. Met begin- en eindtijd.
Hierna lezen:  Meer vrijheid in je leven & meer vrijheid ervaren: 11 unieke tips

Het SMART-doel is nu geformuleerd, maar je kunt nog meer doen

Top, je kunt nu een stevig doel formuleren. Wil je iemand echt coachen met dit doel, bestudeer dan ook het coach-model. Dat model draait volledig om het helder krijgen van het doel, en alles wat daarbij komt kijken wordt ook behandeld. Zo is het belangrijk om te weten waar je nu staat, wat je obstakels zijn en wat je hulpmiddelen zijn.

Een extra stap vóóraf: inspiratie opdoen voor het doel

smart doel stellen

Érgens moet je beginnen. Stel jezelf dus de volgende inspiratievragen voordat je jouw SMART-doel opstelt (maar je kunt dit ook overslaan als je de grote lijnen al weet).

  • Waaraan zou je nu kunnen werken, zodat je leven direct anders wordt?
  • Als je wist dat je nooit kan falen, wat ga je dan anders doen?
  • Wat is iets dat je absoluut voor je dood gaat, wil doen?
  • Wat is iets dat, wanneer we er direct aan werken, een glimlach op je gezicht brengt?
  • Wat zou anders moeten gaan, zodat je kunt zeggen: ‘Ik heb een perfect leven!’
  • Wat is datgene wat je écht wilt?
  • Welke verandering, die je in je leven kunt aanbrengen, zou je direct meer ruimte geven?
  • Gebruik het Disney-model als eerste input voor het vormen van je doel.
  • Lees het begin van het artikel over de wet van aantrekking om wat handvatten te leren om erachter te komen wat je wilt.

Zodra je deze eerste stap hebt doorlopen, kun je de SMART-eisen erbij pakken om je SMART-doel te formuleren.

Doelen formuleren, waarom moet je dat doen?

Doelstellingen SMART maken is ook erg belangrijk in het onderwijs, in de zorg en in het bedrijfsleven.

Met iedere cliënt ga je doelen opstellen. Dat gebeurt dan ook expliciet tijdens het intakegesprek, maar ook tijdens het geven van taken. Maar waarom zou je doelen formuleren?

Door doelen te stellen en dat in een mastermindgroep te doen maak je weliswaar een investering van misschien wel enkele uren per week om het doel te formuleren en te bespreken met anderen, maar het is een investering die je in de aansluitende weken en maanden dik terugverdient door drie grote krachten die je helpen je doel te bereiken:

  1. Onze RAS is scherp gesteld. We hebben een persoonlijk doel gemaakt voor een specifieke tijd in de toekomst. We hebben ons vizier dus op scherp staan en de komende tijd gaat ons onderbewuste alle kansen opmerken om ons doel te bereiken. Raymond van Barnevelds doel was om op triple 20 te mikken. Er was eens een autoverkoper die zijn verkopen per maand van 8 naar 32 wist te verhogen door alleen maar zijn doel te verhogen.
  2. Het feit dat je iets wil veranderen, betekent al dat je veranderd bent. Want dat je iets wil, betekent dat je er al een weergave van hebt gemaakt (dat doe je door een doel te stellen). Op een bepaald niveau in je lijf/hersenen heb je nu datgene wat je wil. Deze innerlijke weergave beïnvloedt je en zal je in de goede richting sturen, zowel op bewust als op onbewust niveau.
  3. Mensen die zich niet aan hun afspraken houden zijn inconsistent. Niemand is graag inconsistent. Dit werkt extra sterk als je aan andere mensen vertelt wat je doelen zijn. Bij Mastermindgroepen heb je publiekelijk je handtekening onder je doel gezet. Nu moet je wel!
  4. Als we op de correcte manier doelen stellen zijn we intrinsiek gemotiveerd. Binnenkort verschijnt een artikel met de correcte manier om doelen te formuleren.
Hierna lezen:  Mastermind-Groep Starten & Opzetten [Stappen & Tips] [Nederland]

Nog een aantal inzichten voor jouw doelen

Doelen formuleren

  • Weet dat slechte dagen wel eens kunnen voorkomen. Een stapje terug is niet hetzelfde als een totale reset. De leercurve is nooit constant.
  • Alle antwoorden en vaardigheden zwerven al overal rond, zowel in je als buiten je. Het enige wat je nog hoeft te doen is de juiste doelen stellen en geloven dat je ze vindt.
  • ‘Of je nu gelooft of je het kunt of niet, in beide gevallen heb je gelijk’ – Henry Ford.
  • Kies je overtuigingen voorzichtig, want ze kunnen ‘self fulfilling prophecies’ worden. Wat voor effect zou het op je hebben als je docent tegen je zegt dat je niet kunt tekenen? En wat voor effect zou het op je hebben als je docent zegt dat je een begaafd tekenaar bent?
  • Als je twijfelt: twijfel aan je beperkingen, niet aan je succes.
  • Je haalt je doelen snel als je actie onderneemt. Na iedere actie kijk je wat je de volgende keer beter kunt doen en je past je actie aan. Je leert op precies dezelfde snelheid als dat je bereid bent fouten te maken. Falen bestaat niet, alleen feedback bestaat. Geloof het volgende: “Ik maak nooit fouten”(wel feedbackmomenten). Thomas Edison maakte duizenden ‘fouten’, maar zonder die feedbackmomenten had hij uiteindelijk geen gloeilamp kunnen uitvinden. Mocht je een ‘feedbackmoment’ veroorzaken, doe dan dit: evalueren, smart doel maken, opnieuw proberen. Je wordt dan een leermachine. We leren er niet van als we dingen goed doen, we leren juist van fouten. Niks doen is nu juist falen.
  • Denk groter. Niet moeilijk doen over triviale, kleine problemen. Houd je grote, belangrijke doelen in de gaten en houd je bezig met grote problemen.

Er is altijd een connectie tussen verwachting en resultaat.

Coach je iemand naar zijn/haar doel? Wees gerust sturend

Als je iemand naar een goed geformuleerd doel wil coachen, dan wil je natuurlijk het liefst dat het doel aan alle eigenschappen van dit artikel voldoet. Wil je de cliënt dus gaan sturen naar een beter geformuleerd doel, leg het de ander dan niet zomaar op, maar gebruik vragen:

  • Mag het ook – in plaats van ‘meer zelfvertrouwen’ – ook gewoon ‘vol zelfvertrouwen’ zijn?
  • Mag het doel ook in de tegenwoordige tijd geformuleerd worden?
Hierna lezen:  Tips en tops-feedbackmodel: Feedback geven voorbeeldzinnen & -vragen

Op deze manier laat je de cliënt weten dat het doel nóg aantrekkelijker geformuleerd kan worden, terwijl je de keuze bij de cliënt houdt.

Oefen continu met doelen stellen

Stel doelen, met de stappen van dit artikel, voor ieder gedrag dat je hebt. Doe dit met zoveel mogelijk situaties, zoals na een coachgesprek, een training die je gevolgd hebt en vooral iedere keer waarna je feedback hebt ontvangen: stel het doel voor wat je de volgende keer anders gaat doen, vraag anderen om de volgende keer feedback aan je te geven terwijl ze specifiek op je doel letten en laat het doel dan los.

Hierdoor zal je gigantisch gaan groeien op onbewust niveau. Het stellen van een doel is een soort magische spreuk die je in je tijdlijn installeert. Die spreuk zal uitkomen als je de stappen van dit artikel hebt gevolgd.

Begeleid ook eens een ander met het stellen van een doel en ga na wat er nodig is waardoor het doel aan de NLP-eisen van dit artikel gaan voldoen. Succes met SMART-doelen stellen!

Bekijk deze bonuspagina

Er is veel te ontdekken in deze blogartikelen, maar hoe breng je het in de praktijk? En waar te beginnen? Ik heb een praktisch doe-boek voor je samengesteld waarmee je NLP stapje voor stapje in je leven verweeft. Neem hier een kijkje.

Tot slot hebben we nog gratis bronnen voor je:

Gerelateerd: lees verder...