SMART Doelen Formuleren: Voorbeeld-Stappenplan Voor Doelen Stellen

Een SMART-doel formuleren is erg populair en met een reden: het werkt! Lees in dit artikel hoe je dit het beste kunt doen. Alle stappen staan hieronder helder uitgelegd. Hierdoor kun je je doelen nóg beter vaststellen.

Compleet stappenplan voor SMART: Verwerk al deze eisen om een doel te formuleren

Nu is het tijd om alles SMART-elementen langs te gaan. Je vindt ze hieronder. Laten we beginnen met alle onderdelen van SMART:

S van SMART – Specifiek

  • Specifiek: Welk resultaat wil je behalen? Wat is de winst, het resultaat?
  • De specifieke context: Wie zijn erbij betrokken, waar gaat het gebeuren? Dus wat is de context? Deze vraag stel je omdat bepaald gedrag ongewenst kan zijn in sommige contexten en juist gewenst kan zijn in andere contexten. Deze vraag is een van de oplossingen als iemand incongruent is over zijn doel. Een voorbeeld van specifiek formuleren is, dat je je gewenste inkomen tot de euro nauwkeurig uitspreekt of opschrijft. Bijvoorbeeld: per 1 september 2017 verdien ik x bruto per maand.
  • S staat ook voor: hoe ga je je doel bereiken? Wat zijn de specifieke stappen? Wat ga je er allemaal voor doen om het te bereiken? Noteer alvast 3 concreet te nemen stappen (belangrijk voor de coach voor het geven van huiswerk). Dus: chunk down in kleinere tussendoelen/stappen en verbind ook deadlines aan die kleinere tussendoelen/stappen. Neem kleine stappen, maar denk groot! Wat zou je doen als je je niet om de consequenties zorgen hoefde te maken?
    Wat zijn de eerste stappen? Het enige wat telt, is dat je het doet! Je kunt wel blijven dromen, maar er zal ook wat gedaan moeten worden. En een eerste stap is al voldoende! Een reis van duizend mijlen begint met een enkele stap. Stel je voor dat je gigantisch enthousiast was hierover en op je best was, wat zou je dan doen? Voer de eerste stap onmiddellijk uit, of direct na de coaching-sessie. De angst om iets te doen zit namelijk in de anticipatie, dus tijdens het wachten voorafgaand aan de daad. De angst zit niet in de daad zelf. Alleen door actie is dit op te lossen. De eerste stap is even een actie-injectie. Dus wat zullen de drie acties zijn die je deze week gaat nemen, om dichter bij je doel te komen? Het is hierbij ook belangrijk dat er meerdere manieren zijn om het doel te bereiken.
  • Wat is de laatste stap? Deze kan je ook specifiek maken. Alles tussen de eerste en de laatste stap hoef je en kan je niet plannen. De rest gebeurt vanzelf. Het wordt je gegeven door het leven en door je improvisatie via je onderbewuste.
  • Hoe specifiek ga je evalueren of je je doel hebt bereikt? De manier die het meest aangeraden wordt, vind je in de volgende bullet.
  • Maak het ook zintuiglijk specifiek: wat moet je zien, horen, voelen, ruiken en/of proeven waardoor je weet dat het doel behaald is? Dit is een manier om te kunnen bewijzen dat het doel behaald is.

M van SMART – Meetbaar

  • Meetbaar: is het succes te meten en te controleren? Dit kan bijvoorbeeld met een spiegel of een weegschaal voor een afval-doel. Is je doel een gevoel, dan kun je het gevoel op een schaal van 1 tot 10 meten.
  • Wie kan dat nog meer checken?

A van SMART – Acceptabel (ook ecologie genoemd)

  • Acceptabel staat voor de ecologie-check:
    Kun jij ermee akkoord gaan, dus wil je het echt?
    Past wat je doet of laat doen, bij je normen en waarden?
    Wat is het effect op jouw leven als je het haalt?
    A staat ook voor alle gebieden van je leven: wat is het effect op andere gebieden van je leven? Hoe past het doel in je andere prioriteiten, doelen en je huidige lifestyle? Treden daar geen conflicten op als je het doel naleeft? Wat zijn de consequenties in die gebieden? Wat is de prijs van het maken van deze verandering? Ben je bereid die prijs te betalen? Wat gaat er in je leven nog meer door verbeteren? Wat zal beter worden in je leven met dit nieuwe doel? En wat zal slechter worden in je leven?
    Wat is het gevolg voor de mensen om je heen? Kunnen de betrokkenen ermee akkoord gaan?
    Vraag naar de ‘ecologische bezwaren’: wat zijn de kosten van veranderen?
    Wat zal er gebeuren als je je doel bereikt?
    Wat zal er gebeuren als je je doel bereikt?
    Wat zal er gebeuren als je je doel niet bereikt?
    Wat zal er niet gebeuren als je je doel bereikt?
    Wat zal er niet gebeuren als je je doel niet bereikt?
    Is NU daadwerkelijk de geschikte tijd om je volledig in te zetten voor je doel, en het behalen ervan?
    Let daarbij goed op haar fysiologie. Merk je dingen op die het tegenspreken, zoals een twijfeling of een nee-knikkend hoofd (incongruentie)?
    Vraag vervolgens aan de cliënt of ze zelf merkt of haar emoties, gedachten en gedrag wel of niet overeenkomen bij het uitspreken van haar gewenste uitkomst.
  • Je kunt het ook aan het onderbewuste vragen door middel van een biofeedbackmechanisme. Vraag door middel van het biofeedbackmechanisme of het onderbewuste het probleem echt wil oplossen. Soms wil iemand een huidig gedrag nog behouden in bepaalde contexten. Daarom ga je nu extra in op waar, wanneer en met wie het doel behaald gaat worden. Daarnaast behandel je de positieve intentie en creëer je alternatieven.
  • Heb jij er voordeel bij als jij het doel niet zou halen?

R van SMART – Realistisch

  • Realistisch: Dit is een paradoxaal punt. Maak het doel niet te realistisch maar juist uitdagend! Uitdagende doelen zijn vaak juist makkelijker dan realistische doelen. Het is eenzaam aan de top. 99% van de mensen in de wereld is overtuigd dat ze incapabel zijn om grootse dingen te bereiken, dus richten ze zich op middelmatigheid. Het is bijvoorbeeld makkelijker om 1.000.000,- op te halen dan 100.000,-. De adrenaline en het enthousiasme dat je van zo’n groot doel krijgt zorgt ervoor dat je de barrières die je onderweg tegenkomt beter kan tegengaan. Dat ontbreekt bij te realistische doelen. Je bent beter dan je denkt

T van SMART – Tijdsgebonden

  • Tijdsgebonden: wanneer is de deadline? Op welk tijdstip, of op welke datum is dat precies?

Extra eisen en vragen om over het SMART-doel te reflecteren

smart doelen

Denk bij het formuleren van het doel ook aan de volgende eisen die het NLP Outcome Model toevoegt:

  • Is het positief geformuleerd? Niet concentreren op wat je niet wil maar op wat je wel wil, anders stuur je jezelf daar automatisch naartoe. Dus niet: ik wil niet roken, ik wil niet dik zijn. Maar wel: ik wil gezond zijn. Niet: ik ben geen dief. Wel: ik ben eerlijk.
  • Ligt het in je cirkel van invloed, dus in je eigen bereik? Bij het stellen van doelen is het belangrijk dat je zelf de volledige invloed hebt op de uitkomst. Hierdoor sta je aan de oorzaak-kant (proactief). Je zou een doel kunnen stellen dat je overmorgen de loterij gaat winnen, maar dit heb je zelf niet in de hand. Zorg er dus voor dat het bereiken van je doel enkel en alleen van jou afhangt. Een doel waar jij controle en invloed over hebt. Dat zijn bijvoorbeeld: “Ik wil goed voorbereid naar dat sollicitatiegesprek gaan.” “Ik ga gezonder leven door meer te bewegen en gezonder te eten.” Als je hulp van anderen nodig hebt, wat kunnen we dan veranderen zodat je dit doel wél volledig zelfstandig kunt behalen?
  • Waarom wil je het doel bereiken? Wat is de echte reden? Noem een lijst met redenen op volgorde van belangrijkheid. Wat zijn de overtuigingen die daarmee te maken hebben, dus wat vind je belangrijk in {context} (waardes zijn sterk contextgebonden)? Waarom is dit doel zo belangrijk voor jou?
    Voor het maken van veranderingen is de waarom 80%. Veranderingen maken is dus geen kwestie van vaardigheden, maar een kwestie van motivatie, willen en gewoon doen. De volgende bullet heeft hier ook mee te maken: het doel achter het doel…
  • Als je de gewenste situatie zou bereiken, precies zoals je het wil, wat zou dat jou schenken? Wat zal dat voor je doen? Wat levert het je dan op? Wat zal er anders zijn? Wat is hier de impact van? Wat is dus het doel achter het doel? Welke fundamentele behoefte vervult het?
  • Is het doel belangrijk of betekenisvol voor jou? Werk je aan dit persoonlijk ontwikkelingsdoel voor jezelf?
  • Wat geeft je de meeste voldoening door het behalen van het doel?
  • Hoe graag wil je het? Hoe serieus ben je hierover? Als je het doel nu direct kon hebben, zou je het dan nemen? Ben je bereid om op 100% te spelen? Ben je bereid om alles ervoor te doen om het doel te bereiken? Wat ben je niet bereid om te doen?
  • Congruentie: hoe komt het doel overeen met je waarden? Komt het overeen met je visie over het leven? Wat is je onderbuikgevoel, komt het overeen met wie je bent? Is het iets wat je voor je gevoel zou moeten doen, in plaats van iets wat je echt wil?
  • Zijn er meerdere manieren om het doel te bereiken? Zet niet al je geld op één paard op weg naar het doel. Anders ben je blind je de oneindig veel andere mogelijkheden die op je pad zouden kunnen komen richting je doel. Bovendien kan dat ene middel waar jij al je geld op hebt gezet, opeens een klap krijgen terwijl je er volledig afhankelijk van was.
  • Zorg voor een ondersteunende omgeveving. Vertel aan zoveel mogelijk mensen dat je met je doel bezig bent, zodat ze je kunnen steunen en aanmoedigen. Ga het gesprek aan met mensen in je omgeving. Om hulp vragen is bovendien een eigenschap van succesvolle mensen!
  • Wat is de positieve intentie van het nog niet eerder behaald hebben van dit doel? Dus welke korte termijn-pijn heb je verbonden aan het werken aan het doel?
  • Future pace, oftewel ‘evidence procedure’: Hoe weet je straks dat je het doel hebt gehaald? Wat zie, hoor en voel je dan? (Doe dit in de eerste persoon/geassocieerd.)
    Het is nu {toekomstige datum}. Ik, {naam}, ben/heb succesvol het volgende doel bereikt: {het doel}.
    Ik zie…
    Ik voel…
    Ik hoor…
    Op dit punt kun je ook de TLT-techniek doen om het doel in je toekomst te installeren. Deze techniek staat onderaan het artikel over het coach-model.
    Als je het doel nóg een extra boost wil geven, schrijf dan in detail op 10 pagina’s op hoe een dag eruitziet {over 5 jaar} wanneer je doel is bereikt.
  • Zet je handtekening onder je doel.
  • Lijst het doel in, of nog beter, maak een moodboard van je doel! Plaats het op drie plekken in je huis waar je het dagelijks zult zien hangen… Of niet! Je kunt er ook voor kiezen om je doelen te noteren, om ze vervolgens ergens weg te bergen. Hierdoor blijft het doel in je onderbewuste leven, en zal het leven je de kansen bieden om het doel te halen, zonder dat je je er bewust weerstand tegen kunt bieden.

Het SMART-doel is nu geformuleerd.

Top, je kunt nu een stevig doel formuleren. Wil je iemand echt coachen met dit doel, bestudeer dan ook het coach-model. Dat model draait volledig om het helder krijgen van het doel, en alles wat daarbij komt kijken wordt ook behandeld. Doelstellingen SMART maken is ook erg belangrijk in het onderwijs, in de zorg en in het bedrijfsleven. Succes met SMART-doelen stellen!

Met iedere cliënt ga je doelen opstellen. Dat gebeurt dan ook expliciet tijdens het intakegesprek, maar ook tijdens het geven van taken. Maar waarom zou je doelen formuleren?

Een extra stap vóóraf: inspiratie opdoen voor het doel

smart doel stellen

Érgens moet je beginnen. Stel jezelf dus de volgende inspiratievragen voordat je jouw SMART-doel opstelt (maar je kunt dit ook overslaan als je de grote lijnen al weet).

  • Waaraan zou je nu kunnen werken, zodat je leven direct anders wordt?
  • Als je wist dat je nooit kan falen, wat ga je dan anders doen?
  • Wat is iets dat je absoluut voor je dood gaat, wil doen?
  • Wat is iets dat, wanneer we er direct aan werken, een glimlach op je gezicht brengt?
  • Wat zou anders moeten gaan, zodat je kunt zeggen: ‘Ik heb een perfect leven!’
  • Wat is datgene wat je echt wil?
  • Welke verandering, die je in je leven kunt aanbrengen, zou je direct meer ruimte geven?
  • Gebruik het Disney-model als eerste input voor het vormen van je doel.

Zodra je deze eerste stap hebt doorlopen, kun je de SMART-eisen erbij pakken om je SMART-doel te formuleren.

Doelen formuleren, waarom moet je dat doen?

Door doelen te stellen en dat in een mastermindgroep te doen maak je weliswaar een investering van misschien wel enkele uren per week om het doel te formuleren en te bespreken met anderen, maar het is een investering die je in de aansluitende weken en maanden dik terugverdient door drie grote krachten die je helpen je doel te bereiken:

  1. Onze RAS is scherp gesteld. We hebben een persoonlijk doel gemaakt voor een specifieke tijd in de toekomst. We hebben ons vizier dus op scherp staan en de komende tijd gaat ons onderbewuste alle kansen opmerken om ons doel te bereiken. Raymond van Barnevelds doel was om op triple 20 te mikken. Er was eens een autoverkoper die zijn verkopen per maand van 8 naar 32 wist te verhogen door alleen maar zijn doel te verhogen.
  2. Het feit dat je iets wil veranderen, betelent al dat je veranderd bent. Want dat je iets wil, betekent dat je er al een weergave van hebt gemaakt (dat doe je door een doel te stellen). Op een bepaald niveau in je lijf/hersenen heb je nu datgene wat je wil. Deze innerlijke weergave beïnvloedt je en zal je in de goede richting sturen, zowel op bewust als op onbewust niveau.
  3. Mensen die zich niet aan hun afspraken houden zijn inconsistent. Niemand is graag inconsistent. Dit werkt extra sterk als je aan andere mensen vertelt wat je doelen zijn. Bij Mastermindgroepen heb je publiekelijk je handtekening onder je doel gezet. Nu moet je wel!
  4. Als we op de correcte manier doelen stellen zijn we intrinsiek gemotiveerd. Binnenkort verschijnt een artikel met de correcte manier om doelen te formuleren.

Nog een aantal inzichten voor jouw doelen

Doelen formuleren

  • Weet dat slechte dagen wel eens kunnen voorkomen. Een stapje terug is niet hetzelfde als een totale reset. De leercurve is nooit constant.
  • Alle antwoorden en vaardigheden zwerven al overal rond, zowel in je als buiten je. Het enige wat je nog hoeft te doen is de juiste doelen stellen en geloven dat je ze vindt.
  • ‘Of je nu gelooft of je het kunt of niet, in beide gevallen heb je gelijk’ – Henry Ford.
  • Kies je overtuigingen voorzichtig, want ze kunnen ‘self fulfilling prophecies’ worden. Wat voor effect zou het op je hebben als je docent tegen je zegt dat je niet kunt tekenen? En wat voor effect zou het op je hebben als je docent zegt dat je een begaafd tekenaar bent?
  • Als je twijfelt: twijfel aan je beperkingen, niet aan je succes.
  • Je haalt je doelen snel als je actie onderneemt. Na iedere actie kijk je wat je de volgende keer beter kunt doen en je past je actie aan. Je leert op precies dezelfde snelheid als dat je bereid bent fouten te maken. Falen bestaat niet, alleen feedback bestaat. Geloof het volgende: “Ik maak nooit fouten”(wel feedbackmomenten). Thomas Edison maakte duizenden ‘fouten’, maar zonder die feedbackmomenten had hij uiteindelijk geen gloeilamp kunnen uitvinden. Mocht je een ‘feedbackmoment’ veroorzaken, doe dan dit: evalueren, smart doel maken, opnieuw proberen. Je wordt dan een leermachine. We leren er niet van als we dingen goed doen, we leren juist van fouten. Niks doen is nu juist falen.
  • Denk groter. Niet moeilijk doen over triviale, kleine problemen. Houd je grote, belangrijke doelen in de gaten en houd je bezig met grote problemen.

Er is altijd een connectie tussen verwachting en resultaat.

Coach je iemand naar zijn/haar doel? Wees gerust sturend

Als je iemand naar een goed geformuleerd doel wil coachen, dan wil je natuurlijk het liefst dat het doel aan alle eigenschappen van dit artikel voldoet. Wil je de cliënt dus gaan sturen naar een beter geformuleerd doel, leg het de ander dan niet zomaar op, maar gebruik vragen:

  • Mag het ook – in plaats van ‘meer zelfvertrouwen’ – ook gewoon ‘vol zelfvertrouwen’ zijn?
  • Mag het doel ook in de tegenwoordige tijd geformuleerd worden?

Op deze manier laat je de cliënt weten dat het doel nóg aantrekkelijker geformuleerd kan worden, terwijl je de keuze bij de cliënt houdt.

Oefen continu met doelen stellen

Stel doelen, met de stappen van dit artikel, voor ieder gedrag dat je hebt. Doe dit met zoveel mogelijk situaties, zoals na een coachgesprek, een training die je gevolgd hebt en vooral iedere keer waarna je feedback hebt ontvangen: stel het doel voor wat je de volgende keer anders gaat doen, vraag anderen om de volgende keer feedback aan je te geven terwijl ze specifiek op je doel letten en laat het doel dan los. Hierdoor zal je gigantisch gaan groeien op onbewust niveau. Het stellen van een doel is een soort magische spreuk die je in je tijdlijn installeert. Die spreuk zal uitkomen als je de stappen van dit artikel hebt gevolgd.

Begeleid ook eens een ander met het stellen van een doel. Ga na wat er nodig is waardoor het doel aan de NLP-eisen van dit artikel gaan voldoen.

Tot slot hebben we nog gratis bronnen voor je:

Gerelateerd: Lees verder...

Stel hier je vraag over dit artikel of geef een tip of compliment. En... sharing is caring!

  • carla
    Beantwoorden

    wijhebben dit jaar voor het eerst een doelenplan, ik zou graag dit artikel uitwillen printen mag dat

    • Rubin Alaie

      Zeker 🙂 Jullie mogen het zoveel als je wilt offline gebruiken en verspreiden. Ook via e-mail mag. Het enige wat niet kan, is teksten op openbare plekken op het internet dupliceren.