spelen

Metamodel – Nooit meer ‘ruis’ in je communicatie!

Het metamodel is een erg nuttig hulpmiddel in alle situaties in je leven waarbij je met andere mensen communiceert, met uitzondering van sociale situaties, zoals feestjes. Hoe zet je dit NLP-model in? Je leest het in dit artikel.

Metamodel: ‘Kleine chunks’ maken

Een zakenman was klaar en het licht werd uitgedaan in de winkel, wanneer er een man verscheen en geld eiste. De man opende de kassa, de inhoud van de kassa werd eruit gehaald en de man ging er snel vandoor. Een medewerker van de politie werd snel ingelicht.

Waar of niet waar? Beantwoord deze vragen, en laat ook andere mensen deze vragen beantwoorden:

  1. Een man verscheen nadat de eigenaar het licht van de winkel had uitgedaan.
  2. De eigenaar van de winkel was op dat moment niet aanwezig in de winkel.
  3. De overvaller was een man.
  4. De overvaller eiste geld.
  5. Er is geen sprake van een overvaller.
  6. De man die er snel vandoor ging is dezelfde man die de inhoud van de kassa leeghaalde.
  7. De politie is gecontacteerd als standaard beveiligingsprocedure aan het eind van iedere dag.

Vergelijk je antwoorden. Dit leek op een heel duidelijk verhaal. We hadden ook allemaal een goed beeld van het verhaal, van wat er gebeurde. En toch had iedereen een ander beeld in zijn hoofd als je de antwoorden naast elkaar legt. Weten we bij vraag 1 of de eigenaar dezelfde persoon is als de zakenman of dat het misschien wel twee verschillende personen zijn? Weten we bij vraag 4 of de overvaller geld eiste? Niet per se. Conclusie: als je na een vergadering van een bedrijf denkt dat iedereen het eens is met elkaar, kan het over een week slecht uitpakken.

Het metamodel zorgt voor transparantie

Denk eens aan een aantal meesterbeïnvloeders, fictieve of echte. Wat gebruiken ze allemaal waardoor ze zo invloedrijk zijn? Informatie! Informatie = invloed. Daarnaast geven ze zelf geen informatie weg doordat ze zelf vage taal gebruiken.

Het metamodel is de remedie voor generalisaties, vervormingen en weglatingen, wat in de universiteiten als ‘ruis in de communicatie’ wordt aangeleerd. Gebruik het metamodel om uit impasses te raken, nieuwe inzichten te krijgen, met argumenten te komen, manipulatieve mensen te ontmantelen en om problemen en belemmerende gedachten in een nieuw perspectief te zetten.

De dieptestructuur kun je zo naar de oppervlaktestructuur communiceren. Een schip kan zinken als gevolg van de dieptestructuur van een ijsberg. Het is namelijk niet inzichtelijk. Dit is bijvoorbeeld belangrijk in de zakenwereld, waar absolute transparantie over de financiën moet bestaan om er niet aan ten onder te gaan. De oplossing is het metamodel: informatie naar de oppervlakte brengen. Hoe specifieker, hoe minder krachtig en hoe zichtbaarder het valse bewijs wordt! Je kunt de informatie daarna ontleden, analyseren en daarna kun je veranderingen aanbrengen. Dat kun je dus doen bij je beperkende gedachten. Zet ze in een ander perspectief en ontmantel ze.

Opmerkingen bij het metamodel

Voordat je aan de slag gaat met het metamodel is het belangrijk op de volgende zaken te letten:

  • Pas op: gebruik je rapport-technieken om het harde ondervragende karakter van het metamodel te compenseren. Nog beter: zorg dat er eerst rapport is.
  • Je kunt het harde karakter ook verzachten door het gebruik van taalverzachters: “Ik ben nieuwsgierig” of “ik vraag me af”.
  • Neem een zachte stem op en wees tactvol.
  • Weet wat je wil bereiken, zodat je geen irrelevante info krijgt.
  • Stem af: misschien wil iemand alleen maar klagen. Dan is het juist tijd voor ‘vibing’: lekker meegaan met de emoties en het vage geklaag. Gebruik dan geen metamodel en stem af op de sitatie! In bepaalde sitauties gebruik je het metamodel dus niet om kritiek te geven of om het ergens niet mee eens te zijn. Iemand kan zeggen: “Ik moet echt een biertje hebben. Laten we er eentje halen.” Dan is de subcommunicatie: “Laten we sociaal viben.” Ander voorbeeld: “Wow man, kijk eens naar dat gebouw, die is echt de grootste van ze allemaal!” Dan zeg je niet: “Maar heb je New York gezien? Die stad vermorzelt deze plaats met gemak.” Maar wel: “Wow, dat is super groot man!”
  • Het metamodel gebruik je het liefst niet om uit te dagen, maar om nieuwe perspectieven en ideeën te creëren, om bronvolle overtuigingen te verkrijgen en om andere perspectieven te ontwikkelen.
  • Metamodel-vragen gaan verder dan een simpele ‘waarom-vraag’. Gewoon ‘’waarom’’ werkt niet, want het creëert verdediging en de ander wil zichzelf dan alleen maar rechtpraten en rechtvaardigen. Of de ander zal zeggen: ‘’Omdat ik het zei.’’
  • Doe alsof je het niet begrijpt of van niks weet, in plaats van de ‘alwetende coach’ te spelen.

Metamodel-vragen die je kunt stellen

Meta model ultra light

Deze vragen zijn, in de gegeven volgorde, op bijna alle vaagheden van toepassing:

  1. hoe weet je dat…?
  2. wat zorgt ervoor dat (dat gebeurt)…? / Wat wordt gedaan zodat dat gebeurt? / Op welke manier (werkt dat)?

Vraag 1 en 2 kun je eindeloos blijven herhalen over hetzelfde onderwerp. Blijf daarbij gebruikmaken van taalverzachters.

Nominalisatie

Het ontbreekt hier aan communicatie.

  • Wie communiceert niet?
  • Wat hebben die personen gedaan of niet gedaan waardoor het aan communicatie ontbreekt?
  • Hoe zou je wel willen communiceren?

Eerder werden nominalisaties, een van de belangrijkste bouwblokken van een bemoediging, al aangehaald. Vage termen als verandering, creativiteit en (slechte) behandeling zijn nominalisaties. Stel daartoe de volgende metamodel-vragen:
1.Wie (t.o.v. wie)? Stel deze vraag het liefst als eerste!
2.Wat specifiek?
3. Hoe?

Voorbeelden:

“Er is frustratie in de kamer.”
Voeg er acteurs aan toe en maak er een werkwoord van voor meer info: “Wie frustreert wie en hoe?”

“Ik zit in een slechte financiële situatie.”
“Wie doet wat op welke manier om de situatie slecht te maken?” “Wat versta je onder slechte situatie?”

“Het gaat slecht met mijn persoonlijke relaties.”
“Ik vraag me af, wat gaat er precies fout?”
“Sinds ik veranderd ben zijn mijn oude vrienden negatief.”
“Wie precies?”
“Een vriendin… O, dat is er eigenlijk maar eentje.”
“Hoe specifiek gaat het fout?”
(…)
“Welk stuk daarvan is specifiek een probleem?”

Universal quantifyers

Ontmantelen door:

  • Te herhalen: “Iedereen? Altijd?”
  • “Kan je een uitzondering noemen/geval waarin het goed ging?”

Modal operators

“Ik moet werken (noodzaak).”
Ontmantelen door:

  • “Waarom moet je dat nu doen?
  • “Wat moet je specifiek doen?”
  • “Wat stopt je?”
  • “Wat zou er gebeuren als je het niet deed (Bij nooit: “Wat zou er gebeuren als je het wel deed?”)?” Hierop kan je dieper ingaan. Bijvoorbeeld: “Dan zou ik geen geld verdienen” “Wat zou gebeuren als je geen geld verdiende?”

Lost performative

‘’Het is hier gebruikelijk om beleefd te zijn.’’
‘’Dat is verkeerd.’’
Ontmantelen door:

  • “Volgens wie, en voor wie (geldt het)?” “Wat vind je er zelf van?”

Mind read

Ontmantelen door:

  • “Hoe weet je dat?”
  • “Wat zorgt ervoor dat je zo denkt?” En dan verder verduidelijken.

Oorzaak en gevolg

Ontmantelen door:

  • “Op welke manier zorgt x voor y?”

Combinatieoefening

Doe dezelfde oefening, maar A zegt niet meer één, maar twee en dan drie vaagheden in een zin. Bijvoorbeeld: ‘’Het is een gewoonte hier om thee te drinken in de middag en ik weet dat je dat niet lekker vindt, en het zorgt ervoor dat ik boos word op je.’’

Gedachtelezen

Jij kunt niet tegen autoriteit.

  • Hoe weet je dat?
  • Wat nam je waar dat ervoor zorgde dat je dat denkt?

Orzaak-gevolg

Je maakt me kwaad

  • Welk gedrag van mij heeft ervoor gezorgd dat je kwaad wordt?
  • Hoe gaat het in zijn werk dat wat ik doe ervoor zorgt dat jij kwaad wordt?

Vooronderstelling

Als je nou eens begreep hoe belangrijk school is zou je harder studeren.

  • Wat zorgt ervoor dat jij aanneemt dat ik het belang van school niet weet?
  • Wat maakt dat je aanneemt dat die uitspraak ook voor mij geldt?
  • Wat maakt dat je denkt dat ik niet hard studeer?

Modale operator

Ik kan hem de waarheid niet vertellen.

  • Wat zou er gebeuren als je dat wel deed?
  • Wat houdt je tegen?

Ontbrekende bron

Het is slecht om te oordelen

  • Wie zegt dat het slecht is om te oordelen?
  • Hoe weet je dat?

Eenvoudige weglating

Ik voel me ongemakkelijk.

  • Waarover voel je je ongemakkelijk?

Weglating van een deel van een vergelijking

Huntelaar is de beste.

  • In vergelijking met wie?
  • Waarin is hij de beste?

Ontbrekende referentie

Zij luisteren niet naar mij.

  • Wie is ‘zij’?
  • Wie luistert niet naar jou?

Ongespecificeerd werkwoord

Jij geeft niks om me.

  • Wat doe ik specifiek waardoor ik niks om je zou geven?

Meer metamodel-vragen

  • Wat doe ik specifiek wat ervoor zorgt dat jij ervoor koos om je slecht te voelen?
  • Vraag een woord te definiëren: “Wat betekent perfect voor jou?”
  • In vergelijking met wat?
  • Waar baseer je dat op?
  • Vraag naar de kwantiteit: hoeveel?
  • Volgens wie?
  • Tussen wie/wat?
  • Hoe weten we dat?
  • Om wie/wat gaat het precies?
  • Op welke manier (zijn die mensen walgelijk?). (Voor het werkwoord/bijvoeglijk naamwoord)
  • Hoe specifiek…. (Voor het werkwoord/bijvoeglijk naamwoord)
  • Welke specifiek?
  • Wie specifiek?
  • Wat bedoel je daarmee? (Wel kans dat hij juist breed gaat antwoorden dus vraag het specifieker dan: voeg het woord “precies” toe)
  • Hoe erg is het?/Hoe veel?
  • Hoe vaak gebeurt het?
  • Op welke momenten? Altijd of soms? In bepaalde context?
  • Geloof/denk JIJ dat?
  • Wat maakt dat je dat denkt?
  • Pak ze van omgekeerde volgorde aan: begin bij vervorming.
    Luister en ontdek het metamodelpatroon (v g of w)
    2. Stel de juiste vraag:
    Belangrijk bij vervorming: wie zegt dat? Welk bewijs? Hoe weet je dat? Hoe leidt x precies tot y?
    Belangrijk bij generalisatie: wat zou er gebeuren als ik niet…? Wanneer heb ik dat besloten? Is deze bewering waar en heb ik er wat aan?
    Is dat altijd het geval? Altijd, niks uitgezonderd? Wat zou er gebeuren als?
    Belangrijk bij weglating: vertel me er wat meer over. Wie, wat, waar, wanneer?
  • Het is een stomme dag. Wat is er zo stom aan?
  • Is dat waar? Is dat absoluut waar?
  • Wat voor acties zouden ondernomen moeten worden voor (bv erkenning = nominalisatie)?
  • Woorden specifiek definiëren of werkwoord ervan maken
  • Wat veroorzaakt dat precies?
  • Wat is er precies veranderd?
  • Wat gebeurt er als je dat niet doet?
  • Wat is het allerergste wat kan gebeuren?
  • Wat versta je onder {nominalisatie}?
  • Wat houdt je tegen?
  • In vergelijking met wie/wat?
    Bijvoorbeeld in een verkoopgesprek uitleggen wat je ervoor krijgt als ze zeggen dat het te duur is.
  • Universele kwantificeerders: dus je hebt je hele leven nog geen woord goed gespeld?
  • Nominalisatie: Wat doe je dan? Hoe doe je het?
  • Je kan ook aan de 5 w’s denken. Je kan ‘wie, wat, waar, waarom en wanneer’ vragen om steeds als een kind door te vragen om tot het kernprobleem, de oorzaken en de oplossingen te komen

metamodel

Oefening – trainen met het metamodel

Na het doen van deze oefening kan je als je voortaan vage taal herkennen als je het tegenkomt. Dan kan je ervoor kiezen om het onschadelijk te maken of om het te negeren.

Gebruik de stappen uit deze oefening met alle onderdelen van het milton model, wat het tegenovergestelde van het metamodel is.

  1. A zegt een zin die vage taal bevat. Bijvoorbeeld: “Ze behandelen me slecht.”
  2. B identificeert de vaagheid en stelt een metamodel-vraag.
  3. A antwoordt.
  4. B calibreert: hoe voelt A zich na die informatie en hoe uit zich dat in zijn lichaamstaal en stem?
  5. Eventueel kan B daarna nog een laag dieper specificeren met een extra vraag (je kunt eeuwig doorgaan of tot je een klap krijgt).
  6. Persoon C calibreert constant op het innerlijk en het uiterlijk van A en B, maar vooral op A, en vergelijkt de verschillen tussen eerst en na. Na de metamodel-vragen is het probleem misschien gevisualiseerd, specifieker, concreet en minder abstract voor A, en is hij blijer en geconcentreerder op wat hij wilde vertellen.

Praktijkvoorbeeld van dit NLP-model

  • Zit je ergens mee?
  • Binnenkort heb ik een periode met tentamens.
  • Je zei tegen mij dat je het moeilijk vindt?
  • Het gaat over woon- en huurrecht. Het is de vijfde keer dat ik het tentamen doe, het is voor mijn Propedeuse, en het is best ingewikkeld.
  • Waarom denk je dat het moeilijk is?
  • Ze maken het tentamen zo moeilijk.
  • Wie is ze?
  • De leraren.
  • De leraren maken het tentamen moeilijk.
  • En hoe!
  • En hoe weet je dat dan?
  • Dit is al de vijfde keer dat ik het tentamen moet maken! Er zijn al heel veel studenten gestopt met de studie.
  • Hoe weet je dat?
  • Dat zeiden ze zelf en ik zag het aan de percentages.
  • Zouden zij om die reden gestopt zijn?
  • Ja, want ik heb uitstel gekregen dus ik macht op de opleiding blijven, maar de rest mocht er niet op blijven.
  • En de rest: hoeveel mensen zijn dat precies?
  • Dat weet ik niet.
  • Zijn dat er wel veel of weinig?
  • Voor mij zijn het er wel veel, want ik zie veel studenten niet meer, en ik had het van een ander gehoord.
  • Als ik je zo zie ben je wel iemand die de focus kan hebben om op zaterdag naar de bibliotheek te gaan om te studeren.
  • Dat moet.
  • Van wie moet dat?
  • Van mezelf. Ja, ik was vorig jaar zo lui, ik had er helemaal geen zin in. En dit jaar heb ik besloten OK, nu ga ik er echt voor.
  • Maar wat nou als je het niet doet?
  • Dan haal ik het weer niet, en moet ik weer voor een herkansing gaan.
  • Ja! Dan zit er niks anders op dan hier wel gefocust te zitten studeren.
  • Heel goed, dan ben ik toch wel nieuwsgierig, want je bent wel goed voorbereid, maar toch lijkt het je moeilijk.
  • Nu ben ik met andere rechtsvakken bezig, en binnenkort ga ik echt beginnen met studeren.
  • En wat is binnenkort precies?
  • Deze week.
  • En deze week, is dat aankomende maandag al of…
  • Nu je het zegt, even kijken… aanstaande dinsdag.
  • Je vertelde dat je wel goed voorbereid zal zijn, maar je bent er nog niet helemaal zeker van?
  • Jawel, ik ben er klaar voor, ik weet het, ik kan het aan, maar als ik het tentamen voor mijn neus krijg houdt het gewoon op.
  • Wat houdt dan precies op?
  • Ik denk dan: Wat staat hier nou precies? Snap ik het wel goed of niet goed?
  • Dus die focus is dan opeens minder helder, terwijl het wel helder was toen je het aan het leren was.
    Maar hoe weet je dat het dan niet goed gaat op dat tentamen?
  • Omdat het echt heel moeilijk is.
  • Is het echt heel moeilijk?
  • De vragen worden op universitair niveau gesteld.
  • Zijn er ook uitzonderingen, dus vragen die juist heel makkelijk zijn?
  • Jawel, dat komt ook voor, maar de meesten zijn echt van hoog niveau.
  • En met de meesten bedoel je? De helft of…
  • Meer dan de helft. 25% is echt makkelijk, maar 75%….
  • En, echt niet?
  • Veel antwoorden lijken op elkaar, dus dan kom je er echt niet uit.
  • En jij bent daarvan overtuigd, dat je er niet uit komt.
  • Ja, ik kom er gewoon niet uit, dan denk ik laat maar, het lukt niet.
  • Ja, ik kan het wel maken, maar de antwoorden lijken gewoon op elkaar, dat is het!
  • De antwoorden lijken op elkaar. Welke antwoorden dan?
  • Er zitten altijd van die instinkertjes in.

Ik sloot het gesprek nog even positief af. Een ander voorbeeld:

  • Wie wordt ouder?
  • Ik.
  • Ouder in vergelijking met wat?
  • Ouder in vergelijking met mezelf vroeger.
  • Hoe ouder?
  • Langzamer, lichaam doet niet meer wat het vroeger kon?
  • Wat kan je lichaam dan niet?
  • Het wordt langzamer, stijver, ouder, en dat is een logisch proces ook.
  • Hoe werkt dat verouderingsproces?
  • Vraag dat maar aan God. Of aan je biologieleraar.
  • Hoe weet je dat je ouder wordt?
  • De leeftijd, de tijd.
  • Wat betekent oud voor jou?
  • Wijs, ervaring.
  • Het is eigenlijk geen probleem, maar ik merk alleen dat de krachten wat afnemen. En dat ik niet meer de dingen kan doen die ik vroeger kon doen.
  • Wat specifiek?
  • Bukken, knielen, lange dagen in de winkel staan. En mijn ogen gaan achteruit, en ik word doof, ik hoor niet meer goed.
  • Waar baseer je dat op?
  • Op ervaring.
  • Wat heb je ervaren?
  • Dat het moeilijker gaat, dat het moeizamer gaat.

Uitspraken uit het gesprek volgens het metamodel

Weglating:

Ontbrekend referentiekader:
– Ze maken het tentamen zo moeilijk.
– Wie is ze?

Ontbrekend referentiekader:
– Ik heb uitstel gekregen dus ik macht op de opleiding blijven, maar de rest mocht er niet op blijven.
– En de rest: hoeveel mensen zijn dat precies?

Ontbrekend referentiekader:
– Ja, ik kan het wel maken, maar de antwoorden lijken gewoon op elkaar, dat is het!
– De antwoorden lijken op elkaar. Welke antwoorden dan?
– Er zitten altijd van die instinkertjes in.

Vergelijkende deletie:
– Nu ben ik met andere rechtsvakken bezig, en binnenkort ga ik echt beginnen met studeren.
– En wat is binnenkort precies?
– Deze week.
– En deze week, is dat aankomende maandag al of…
– Nu je het zegt, even kijken… aanstaande dinsdag.

Eenvoudige deletie:
– Jawel, ik ben er klaar voor, ik weet het, ik kan het aan, maar als ik het tentamen voor mijn neus krijg houdt het gewoon op.
– Wat houdt dan precies op?

Eenvoudige deletie:
– Jawel, dat komt ook voor, maar de meesten zijn echt van hoog niveau.
– En met de meesten bedoel je? De helft of…
– Meer dan de helft. 25% is echt makkelijk, maar 75%….

Vervorming:

Waardeoordeel of mening waarin de bron ontbreekt:
– De leraren maken het tentamen moeilijk
– En hoe weet je dat dan?

Waardeoordeel of mening waarin de bron ontbreekt:
– Er zijn al heel veel studenten gestopt met de studie.
– Hoe weet je dat?

Waardeoordeel of mening waarin de bron ontbreekt:
– Maar hoe weet je dat het dan niet goed gaat op dat tentamen?
– Omdat het echt heel moeilijk is.

Modale werkwoord van noodzakelijkheid:
– Dat moet.
– Van wie moet dat?
– Van mezelf.
– Maar wat nou als je het niet doet?

Generalisatie:

Universele alles-of-niets aanduiding:
– Omdat het echt heel moeilijk is.
– Is het echt heel moeilijk?
– De vragen worden op universitair niveau gesteld.
– Zijn er ook uitzonderingen, dus vragen die juist heel makkelijk zijn?
– Jawel, dat komt ook voor, maar de meesten zijn echt van hoog niveau.

Succes met het gebruiken van het metamodel!

Gerelateerde artikelen: ook interessant?

Bedankt voor het lezen. Reageer even hieronder & deel dit met je vrienden!