De 16 NLP-vooronderstellingen: welke NLP-principes overtreed jij?

NLP heeft een aantal aannames, oftewel uitgangspunten. Je kunt ze het beste zien als een aantal basisprincipes die je automatisch toepast en respecteert als je met NLP bezig bent. Wat zijn deze NLP vooronderstellingen? Je vindt ze in dit artikel.

1. Elk gedrag was de beste keuze die iemand op dat moment had

Met de wijsheid van nu zou je iets in het verleden vaak anders gedaan willen hebben. Maar dat is logisch, want je hebt die wijsheid juist verkregen door het te gaan doen en ‘fouten’ te maken. Een andere manier om dit NLP-principe te stellen, is: iedereen doet zijn best met de hulpmiddelen die hij of zij op dat moment beschikbaar heeft. Dit heeft ook weer te maken met de volgende vooronderstelling over de positieve intentie…

2. Achter elk gedrag schuilt een positieve intentie

De positieve intentie, ook wel ‘secondary gain’ genoemd, is een van de belangrijkste componenten van een probleem. Laten we direct met een voorbeeld beginnen: iemand kan roken omdat hij/zij hiermee de positieve intentie heeft om een sociaal momentje te hebben met een vriend die ook op dezelfde momenten rookt. Een ander voorbeeld: schelden lijkt aan de oppervlakte onbegrijpelijk. De positieve intentie van dit GEDRAG zou kunnen zijn om verbinding te voelen of gehoord te worden.

In plaats van iemand te beschuldigen, vraag je: ‘Wat wil iemand bereiken met dit gedrag? Welke waarde(n) vervult deze persoon daarmee?’

Wat kun je met deze kennis? NLP gebruikt dit om een nieuwe toepassing te vinden voor de positieve intentie. Deze persoon zou dus nieuwe opties kunnen bedenken die de intentie van het ‘sociaal zijn’ kunnen vervullen, waarbij hij/zij niet hoeft te roken.

Soms wil iemand niet van de drama af. Hij is er dan een beetje verknocht aan. Laat deze persoon weten dat er vergelijkbare voordelen verkregen kunnen worden met ander gedrag!

Dit is een van de meest belangrijke herkaderingen (omdenken). We maken bijvoorbeeld gebruik van dit principe in de techniek ‘Six Step Reframe (N Step Reframe)‘ om interne conflicten op te lossen. Daarnaast kijken we naar de intentie door te ‘upchunken’ in de logische niveaus. Ook verwerken we de positieve intentie in het geven van feedback. Tot slot kun je dit niet alleen toepassen op interne conflicten, maar ook op externe conflicten (mediation en onderhandeling). Werken met intenties is dus iets wat een NLP-er veel doet.

Je hebt vaak een gevoel van onrust… Wat knap! Wat is hier de intentie van?
Je zal wel heel goed je best hebben gedaan!
Ik wil dat je doorgat met dat gevoel van onrust (Dit is een choquerende zin tot nu toe. Pauzeer dus even en kalibreer voor trance-signalen)… Totdat we andere manieren voor je positieve intentie hebben gevonden.
Het is jouw taak (de taak van de client) om verschillende (NLP-)interventies te testen om de positieve intentie te herkaderen.

3. Mislukking bestaat niet. Alleen feedback bestaat

Het leven leert ons door middel van onze fouten. Als je een fout maakt, vraag jezelf dan af wat je daarvan te leren had. Accepteer deze lessen nederig en dankbaar. Zo groei je veel meer.

Alles wat je goed wil doen, is het waard om eerst slecht te doen.

Als iets je van streek maakt, wees er blij mee. Wat is de les die ik hieruit kan trekken, wat wil er uit mij komen? Omarm het onvermijdelijke proces van groeien en wijzer worden.

Je moet afbreken om op te kunnen bouwen.

‘Falen’ is dus belangrijk. Ieder resultaat is een ervaring waaraan je kunt refereren, en geeft je dus waardevolle informatie voor de volgende keer.

Every wound is a womb
– Robert Bligh

Wanneer je aan gewichtstraining doet, maak je microscheuren in je spieren: dit is katabool. Waarom doen we dat? Zodat we anabool kunnen worden. Katabool is het omlaag-proces,  anabool is het omhoog-proces.

Maar als we dit principe verder doortrekken, komen we uit bij non-dualiteit: het omlaag-proces = het omhoog-proces. Falen = slagen. Dit geldt overal in het leven: yin-yang, dag-nacht, herfst-lente. Zelfs De Reis van de Held is hier een mooi voorbeeld van. Het leven is geen lineair proces.

Je zit in een cocon en je bust jezelf eruit. Als je het niet ongemakkelijk hebt, leer je helemaal niks nieuws. Breek af, bouw op.

Als iemand in een bepaalde vaardigheid beter is dan jou, heeft hij waarschijnlijk vaker gefaald dan jij. Als iemand minder goed is dan jou, heeft hij waarschijnlijk niet zoveel door de pijnlijke leerervaringen moeten gegaan zijn als jij.

Je hebt succesvol gefaald!

Dit principe zouden we van kinderen kunnen leren: om je niet te schamen voor het maken van fouten. Om op te staan en het opnieuw te testen. De meeste volwassenen zijn zo bang, voorzichtig en veilig, waardoor ze krimpen en daardoor juist gaan falen. De meeste volwassenen hebben zichzelf hieraan gehecht.

Als je bang bent om te falen heb je al gefaald zonder dat je überhaupt iets gedaan hebt.

Maak zo vroeg mogelijk in je leven zoveel mogelijk fouten en geniet. Als je geen fouten maakt, zijn de uitdagingen waaraan je werkt, niet uitdagend genoeg. En dát is een grote fout. Het is belangrijk dat er actie komt en dat je doet en leert.

Sterker nog: ga het proberen te verprutsen! En dan merk je dat het je niet eens gaat lukken (om het te verprutsen), maar dan heb je de daad tenminste wel gedaan. Wees teleurgesteld als je in een bepaalde week niet gefaald hebt. Feliciteer jezelf als je gefaald hebt.

Ga voor de fout! Je doet het pas goed als je het fout doet!

Als je het doet en je doet het slecht, doe je het fantastisch, omdat je kunt verbeteren. Als je niks doet, is er ook niks te verbeteren.

Er bestaat geen succes of falen.
Alleen leren bestaat.

Een van de vele krachten van deze NLP-vooronderstelling, is dat je hiermee ook schuldgevoelens kunt verwerken. Je kunt namelijk dankbaar zijn voor de fouten die je maakt, waardoor je je niet schuldig hoeft te voelen voor je fouten. Maak alleen niet twee keer dezelfde fout. Gelukkig zal dat ook niet gebeuren: je onderbewuste is een fantastische leerling!

Dit principe, ‘Mislukking bestaat niet, alleen feedback bestaat,’ heeft ook te maken met het volgende principe (De betekenis van je communicatie is de opgeroepen reactie). Als je niet bereikt wat je wil, dien jij iets in je aanpak te veranderen.

4. De betekenis van de boodschap is de reactie die erop volgt

Anders gezegd: de betekenis van je communicatie is de respons die je krijgt. Je meet dus of je goed hebt gecommuniceerd, door te kijken of de boodschap goed is doorgekomen naar de andere partij, en jij bent zelf verantwoordelijk voor een correcte overdracht.

Als jouw communicatie niet heeft bereikt wat je ermee had gewild, dien jij zelf iets te veranderen aan jouw communicatie.

Heeft de andere partij het verkeerd begrepen, terwijl jij het nog zo perfect hebt uitgelegd volgens jezelf, dan leg je de schuld nog steeds niet bij de ander, maar bij de communicatie-wijze die je gekozen had (en je test de volgende keer wat anders, zie het volgende principe).

Wie wijs is, weet: je kunt anderen niet veranderen. Wel jezelf.

5. Als wat je doet niet werkt, test dan wat anders

Dit is de TOTE-filosofie (Test Operate Test Exit). Je test steeds (bijvoorbeeld door te vragen of iets heeft gewerkt), en als het niet het gewenste resultaat heeft, test je weer wat anders. Dit impliceert een houding van nieuwsgierigheid, flexibiliteit en de bereidheid om te experimenteren!

Als je altijd doet wat je altijd hebt gedaan, zal je altijd de resultaten krijgen die je altijd hebt gehad.
– Tony Robbins

Test dus iets nieuws. En trouwens, test zelfs iets nieuws als iets wel werkt! Grinder liet zijn beste leerling er maanden over doen om een manier te bedenken hoe het NLP-communicatiemodel het beste uitgelegd kan worden. Toen hij na hard werken eindelijk de meest effectieve manier had bedacht, zei Grinder: bedenk nu vier andere manieren om het NLP-communicatiemodel uit te leggen.’ Je successen worden een last die je meedraagt op je schouders. UNLP geeft bijvoorbeeld nooit dezelfde training twee keer. Er wordt steeds een nieuwe opzet bedacht.

De definitie van krankzinnigheid is ‘steeds hetzelfde testen en tóch een andere uitkomst verwachten…’

Dit principe wordt bijvoorbeeld bij hypnose gebruikt: kalibreer je dat de client erg goed reageert op bepaalde hypnotische suggesties, en minder sterk op andere suggesties, dan gebruik je de suggesties die heel goed werkten extra vaak!

6. Degene met de meeste flexibiliteit, wint: leef met opties!

Mensen met grote flexibiliteit hebben de meeste mogelijkheden om het resultaat te verkrijgen dat zij wensen. Dit heeft te maken met de vorige vooronderstelling van NLP (Als wat je doet niet werkt, test dan wat anders). De mensen die het verst komen in het leven, zijn mensen die opties hebben, en weten dat ze altijd opties hebben, bijvoorbeeld over hoe te reageren.

Behoud altijd optievrijheid, zoals het hebben van keuze in hoe je je voelt. Dat is flexibiliteit. Proactieve mensen leven met opties. Geef deze levenswijze mee aan je cliënten, leerlingen en kinderen. Geef je kind bijvoorbeeld van alles steeds drie. Zo leert het onderbewuste: ik heb keuze. Als je boodschappen hebt gedaan, zet dan drie soorten fruit op tafel. Als je spenen voor je kind koopt, koop er dan drie en laat het kind weten dat het altijd keuzes heeft.

7. De kaart is niet het gebied & Perceptie is projectie

Er is een verschil tussen de wereld zelf en hoe we de wereld beleven. De manier waarop we een model van de wereld van de wereld maken, is enkel een verwijzing naar de realiteit. Het is niet de realiteit zelf.

Hoe we de wereld ‘representeren’ (zien), is enkel onze eigen interpretatie. Het is ons beeld van de werkelijkheid, en daar handelen we en denken we naar. De woorden die we gebruiken zijn niet hetzelfde als de gebeurtenis of het voorwerp die ze representeren. De tragedie is dat wanneer iedereen dit simpele principe zou naleven, er geen (religieus) geweld zou zijn geweest.

Mensen werden er vroeger om vermoord: het in woorden zetten van de waarheid. Als je gelooft dat alleen je eigen model van de wereld de waarheid is, gebruik je het via het ego. Jij bent de waarheid. Zoek het niet buiten je. Maak er verbinding mee. Dan zullen al je acties en relaties de eenheid reflecteren met al het leven dat je diep van binnen ervaart. Dat is liefde.

Wat je zegt is waar. En de grap is: wat hij zegt is ook waar. Het is geen enkelvoudige waarheid, maar een meervoudige waarheid.

Er is echter een belangrijk onderscheid te maken: dit principe wordt minder vruchtbaar als we het over concrete, direct waarneembare zintuiglijke zaken gaat. Als je bijvoorbeeld een straat wil oversteken en een auto ziet, dan is de auto weliswaar een product van je eigen neurologische organisatie en dus anders dan de realiteit, maar toch is het slim om nog niet over te steken. Dit principe wordt vruchtbaarder wanneer we het over meer abstracte percepties van de realiteit hebben, zoals: ‘De wereld is een nare plek’ of: ‘Alle Grieken zijn lui.’

Wat kun je met deze informatie? Dan kun je dit idee doortrekken: ons model van de wereld heeft meer invloed op de daadwerkelijke wereld dan je denkt. Als je dit begrijpt, sta je aan de oorzaak-kant (proactief). Lees het artikel: De wereld is je spiegel. Perceptie is projectie.

8. Respecteer het model (kaart / representatie) van de wereld van de ander

Jouw opvatting is jouw werkelijkheid. Dat geldt voor iedereen. Parkeer je vooroordelen en verdiep jezelf in het wereldmodel van de ander. Jouw wereldmodel is nooit de waarheid: het is altijd anders dan de werkelijkheid. Je kunt hier alles over lezen in het NLP-communicatiemodel.

Ik heb hét wereldmodel. Die van mij klopt, en jij moet het ermee eens zijn.

9. Je kunt niet niet communiceren / manipuleren

Mensen hebben twee niveaus van communiceren: een bewust en een onbewust niveau. Zelfs als je niks zegt, vertelt je lichaam wel iets. Nu ontstaat er een nieuwe vraag: in welke richting ga jij manipuleren? Voor een betere wereld of voor een slechtere wereld? De grap is dat die laatste optie vroeg of laat voor iedereen slecht uitpakt.

“Probeer niet te laat te komen dit keer.”
“Dat is heel bekwaam gebruik van het milton model in de verkeerde richting.”

Je kunt niet niet manipuleren. Als je leeft, spreekt en ademt, manipuleer je al automatisch. De vraag is dus: hoe ga jij het inzetten? Om anderen en jezelf meer keuzes en opties te geven of ga je het inzetten voor je ego?

10. Iedereen beschikt al over alle hulpmiddelen die nodig zijn om de gewenste resultaten te bereiken (Als iemand anders het kan, kan ik het ook!)

Het onderbewustzijn is zó intelligent en heeft alle informatie in zich. Je had bijvoorbeeld de vaardigheden al laten zien in een andere context, en had je er nog niet aan gedacht om het ook in een andere context te gebruiken.

Modellering van succesvolle handelingen leidt tot excellentie.

Deze vooronderstelling staat lijnrecht tegenover de ‘Nederlandse’ uitspraak: ‘Je hebt het of je hebt het niet.’ Als je deze stelling aanhangt, leidt dat tot het jezelf neerleggen bij de huidige situatie. Als je de NLP-vooronderstelling adopteert, leidt dat tot een gezonde houding van experimenteren en belangstelling in het gedrag en de vermogens van een ander.

NLP is een houding die gebaseerd is op nieuwsgierigheid
– Richard Bandler

Dit principe zegt ook: kunnen is een kwestie van structuur. Als je de structuur kent, zou je een vermogen over kunnen nemen. Ieder menselijk vermogen is overdraagbaar, aangezien we allemaal mensen zijn en dus in grote lijnen over dezelfde ‘hardware’ beschikken. Met de nodige bereidheid, inspanning en toewijding kun je je eigen subjectieve ervaring net zo structureren als het model die je wil evenaren.

11. Er zijn geen onvermogende mensen, alleen onvermogende states (gemoedstoestanden / stemmingen)

Met de juiste stemming (en actie) kun je ver komen. Daarnaast: iemands gedrag is niet wie de persoon is. Accepteer de persoon, niet per se het gedrag.

12. Weerstand bij een gesprekspartner is een teken van gebrek aan rapport en flexibiliteit

‘Weerstand’ is een teken van gebrek aan rapport.

Met rapport is alles mogelijk, zonder rapport is niets mogelijk.

Er zijn geen cliënten met weerstand, er zijn enkel inflexibele communicatoren. Effectieve communicatoren accepteren en gebruiken alle communicatie die ze gepresenteerd krijgen. Dit heet utilisatie, wat perfect is bij het omgaan met ‘weerstand’.

Ook hier gedt weer: je kunt anderen niet veranderen. Je kunt enkel je eigen flexibiliteit maximaliseren.

Daarnaast zegt het volgende principe over context en ecologie erg veel over weerstand…

13. Gedrag en verandering dient geëvalueerd te worden in hun context en ecologie

Willen we gedrag veranderen, dan controleren we altijd de ecologie. Weerstand bij een client is een teken van een gebrek aan ecologie. Past wat je doet of laat doen, bij de normen en waarden van de gecoachte? Is dat wat hij of zij wil? De eerste en meest krachtige stap naar verandering (lees: nieuwe opties) is om het te willen. Ecologie betekent daarnaast: is dit oké voor andere gebieden en andere mensen in mijn leven?

Door daarnaast het feedback-model te gebruiken, kunnen we ervoor zorgen dat we iemands gedrag niet verwarren met iemands vaardigheden of identiteit.

Mensen zijn niet hun gedrag: accepteer de persoon, verander het gedrag.

14. Het lichaam is de geest

Dit kan betekenen dat wanneer je een fit lichaam hebt, je automatisch ook een fit verstand hebt. Dit principe kan ook betekenen dat het lichaam de antwoorden direct geeft. Het lichaam kan bijvoorbeeld de tijdlijn van iemand aangeven, door te leunen, draaien of gebaren (met een bepaalde hand), in een bepaalde richting. Kalibreer dus op gedrag/lichaam. Dat geeft de meest waardevolle informatie.

Als je met iemand in gesprek bent, weet dan dat de woorden maar een klein deel van de communicatie uitmaken. Belangrijker is het gevoel: lees tussen de regels door, focus je op onbewuste signalen in iemands stemgebruik en lichaamstaal. Dit is direct ook het volgende principe: werk met structuur, niet met inhoud.

15. Werk met structuur, niet met inhoud

De inhoud is zoals het is. Je kunt niks veranderen aan datgene wat ermee is gebeurd. Wel kun je invloed uitoefenen op hoe je ermee omgaat: de structuur van je ervaring. Op dat niveau vindt NLP plaats.

Inhoud is:

  • Wat gezegd wordt.
  • Wat gebeurd is.
  • Wat gezien, gehoord of gevoeld wordt (in een representatie).

Structuur/proces is:

  • Hoe het gezegd wordt.
  • Hoe het ervaren wordt.
  • De submodaliteiten van een representatie.

16. Het verleden is niet gelijk aan de toekomst (niemand is gebroken)

Deze vooronderstelling wordt hier als laatste genoemd, maar het is minstens net zo belangrijk als alle andere vooronderstellingen: het verleden is niet gelijk aan de toekomst.

We zijn altijd nieuw.

Iets wat in het verleden een bepaald nut had, is vaak in nieuwe situaties helemaal niet meer nuttig. Toch gebeurt het wel eens dat mensen gedrag of overtuigingen uit het verleden ‘door-generaliseren’ naar de toekomst. Dat is nergens voor nodig. In iedere nieuwe situatie heb je de optie om ook iets anders te doen dan wat je in het verleden hebt gedaan. Zie je client als reeds geheeld.

Niemand is gebroken.

Sterf voor het oude… Wat ooit een nut had gediend. Nieuwe dingen kunnen groeien…

Alles verandert altijd. Je bent vrij. Je kunt doen wat je maar wil.

Een voorbeeld hiervan is dat sommige mensen wel eens zeggen dat ze beperkende overtuigingen hebben. Dat is echter incorrect als je volgens dit NLP-principe leeft. Het is helemaal niet zo dat je jezelf ‘saboteert met beperkende overtuigingen.’ Ga daar nooit heen met je gedachten. Je hoeft alleen de overtuigingen die je wilt, te installeren.

De uitgebreide set vooronderstellingen van NLP (Leestip)

Vond je de 16 vooronderstellingen van dit artikel al veel omdat je in andere bronnen vaak 11 vooronderstellingen tegenkomt? Blader dan even in het boek ‘Essenties van NLP’. Daarin staan er namelijk 19. Heb je dit boek nog niet in huis? Dan is het fijn om dit goed onderbouwd boek in je bezit te hebben. Je kunt hem bij het vertrouwde Bol.com te bestellen.

Oefening: Probleem of beperkende gedachte bekijken vanuit de NLP-aannames

nlp vooronderstellingen principes

Leg de NLP-aannames als kaartjes neer op de grond, en ga met jouw thema steeds op ieder kaartje staan. Op deze manier bekijk je jouw thema steeds vanuit het kader van een van de NLP-principes. Merk alle nieuwe perspectieven (herkaderingen) die hieruit voortvloeien op, en deel ze met elkaar. Als je weinig tijd hebt, kun je je 3 favoriete vooronderstellingen gebruiken.

Oefening: discussie

Voer een discussie over een bepaald uitgangspunt van NLP. Twee personen verdedigen het uitgangspunt en twee personen vallen het aan. Let hierbij op (het ontbreken van) specifieke informatie: vraag dus naar voorbeelden en vraag door. Doe dit in ieder geval ook een keer met iemand die geen NLP-opleiding doet.

Oefening: discussie in het wild

Discussieer met iemand die nog niks met NLP gedaan heeft, over een van de vooronderstellingen van NLP.

Oefening: wat is jouw positieve intentie?

Kies een gedrag van jezelf waar je niet tevreden over bent. Ga voor jezelf na wat de positieve intentie van dat gedrag zou kunnen zijn.

Oefening: wat is de positieve intentie van de ander?

  • Neem gedrag van een ander persoon, waar jij moeite mee hebt.
  • Bepaal wat de positieve intentie van de ander zou kunnen zijn.
  • Bepaal hoe je op die positieve intentie zou kunnen inspelen, zodat je communicatie verbetert met deze persoon.
  • Bepaal of je jouw bedachte actie wel of niet wil uitvoeren.

Oefening: iemand coachen naar zijn positieve intentie

Voer een gesprek met iemand (die niet aan NLP doet). Je bespreekt gedrag van de ander waar hij niet tevreden over is en dat hij wil veranderen terwijl het nog niet lukt. Spoort met hem op wat de positieve intentie van dat gedrag zou kunnen zijn. Belangrijk is dat de ander het antwoord zelf vindt: je hebt een coachende rol.

Wat is jouw visie over deze uitgangspunten van NLP? Of kies er een en schrijf erover in de reacties.

Tot slot hebben we nog gratis bronnen voor je:

Gerelateerde artikelen: ook interessant?

Stel hier je vraag over dit artikel of geef een tip of compliment. En... sharing is caring!

  • Peter Scheltus
    Beantwoorden

    Helder, net weer iets anders geschreven. Gemakkelijk in het gebruik.

  • Peter Scheltus
    Beantwoorden

    He! Rubin…. Ik ben volgende zomer weer 6 weken in Sesimbra. Newcode, coaching en train de trainer afmaken….. Ik was laatst bij Bijan. Hij doet zijn Billion Eyes stichting werk. 1 miljard mensen kunnen niet leren omdat ze niet goed kunnen zien & dus lezen & dus leren. Hem steunen? Zegt het voort? Groeten Rubin!! Verrassing.

    • Rubin Alaie

      Billion Eyes. Got it.
      Mooi plannen heb je gemaakt voor de zomer!! Gaaf te horen.